ⓘ भारतीयभाषाः - संस्कृतम्, शतावधानी गणेश, श्रीशङ्कराचार्यसंस्कृतसर्वकलाशाला, व्याकरणग्रन्थाः, हिन्दी, स्वामी रामदेवः, कन्नडभाषा, गुजरातीभाषा, तमिळभाषा, तेलुगु ..

संस्कृतम्

संस्कृतम् जगतः एकतमा अतिप्राचीना समृद्धा शास्त्रीया च भाषा वर्तते। संस्कृतं भारतस्य जगत: वा भाषासु एकतमा‌ प्राचीनतमा। भारती, सुरभारती, अमरभारती, अमरवाणी, सुरवाणी, गीर्वाणवाणी, गीर्वाणी, देववाणी, देवभाषा, संस्कृतावाक्, दैवीवाक्, इत्यादिभिः नामभिः एतद्भाषा प्रसिद्धा। भारतीयभाषासु बाहुल्येन संस्कृतशब्दाः उपयुक्ताः। संस्कृतात् एव अधिकाः भारतीयभाषाः उद्भूताः। तावदेव भारत-युरोपीय-भाषावर्गीयाः अनेकाः भाषाः संस्कृतप्रभावं संस्कृतशब्दप्राचुर्यं च प्रदर्शयन्ति। व्याकरणेन सुसंस्कृता भाषा जनानां संस्कारप्रदायिनी भवति। पाणिनीयाष्‍टाध्‍यायी इति नाम्नि महर्षिपाणिनेः विरचना जगतः सर्वासां भाषाणां व्याकरणग् ...

शतावधानी गणेश

क्रि.श.१९४२ तमे वर्षे डिसेम्बर् मासस्य चतुर्थे दिने जातः एषः प्रसिध्दः अवधानविद्यानिष्णातः । कन्नडभाषायां अवधानविद्यां प्रचार्य विश्रुतोऽयं महाभागः । विद्याधिपस्य भगवतः विनायकस्य आशीर्भिः वर्धितः डा.आर् गणेशमहोदयः अवधानविद्यातुरेषु भारतीयेषु प्रथमश्रेणिमलङ्करोति । अल्पावधावेव विभिन्नक्षेत्रेषु कृतभूरिसाधनः एषः भारतीयाभाषासास्वतलोके औन्नत्यमाप्नोति ।

श्रीशङ्कराचार्यसंस्कृतसर्वकलाशाला

अद्वैतसिद्धान्तस्य उपज्ञातुः जगद्गुरुः आदिशङ्कराचार्यस्य नामधेये तस्य जन्मस्थाने कालड्यां चतुर्नवत्युत्तर-एकोनविंशतितमे शतके स्थपितेयं श्रीशङ्कराचार्यसंस्कृतसर्वकलाशाला । संस्कृतस्य विविधासु शाखासु विद्याप्रदानेन साकं भारतीयसंस्कारस्य भाषातत्वशास्त्राणाञ्च प्रोत्साहनं सर्वकलाशालायाः लक्ष्याणि। संस्कृतहस्तलिखिततालपत्रग्रन्थानाञ्च सङ्ग्रहः, पुस्तकानां मुद्रणञ्च प्रधानलक्ष्याणि। बहुमान्यः केरळराज्यस्य राज्यपालः अस्याः संस्कृतसर्वकलाशालायाः कुलपतिर्भवति। एवं बहुमान्यः केरळसर्वकारविद्यामन्त्री उपकुलपतिश्च भवति। मेधाविनः उपकुलपतेः उपरि निरीक्षणे शिष्टपरिशिषदः नियन्त्रणे च सर्वकलाशालायाः प्रवर्तन ...

व्याकरणग्रन्थाः

व्याक्रियन्ते = व्युत्पाद्यन्ते, संस्क्रियन्ते, प्रतिपाद्यन्ते, निरुच्यन्ते वा शब्दाः, वर्णाः, अक्षराणि, अथ च शुद्धीक्रियन्ते वागिन्द्रियाणि चानेनेति व्याकरणम् । सर्वशास्त्राणां, सर्वविद्यानां, सर्वभाषाणां च मुखं व्याकरणं प्रोक्तम् । विशेषेण "आ"क्रियतेऽनेनेति व्याकरणम् । "आ" इत्युक्ते आस्योद्घाटनव्यापारविशेषः । आस्योद्घाटनेन भाषा प्रयुज्यते । अर्थात् स भाषाप्रयोगः विशेषेण समन्ताच्च समीक्रियतेऽनेनेति व्याकरणशब्दार्थः । विना व्याकरणं कापि भाषा न शस्यते यथा योषा पतिं विना । संस्कृतम् संस्कृता भाषा भवितुम् अस्य श्रेष्ठतमं व्याकरणमेव प्रमुखं कारणम् । भाषां भाषाः च शास्ति व्याकरण्म् । अत एव व्या ...

हिन्दी

हिन्दी भाषा सांविधानिकरूपेण भारतस्य एकः भाषा विद्यते । भारते अत्यधिकैः जनैः भाष्यमाणा अवगम्यमाना च भाषा विद्यते । विश्वे अधिकं भाषमाणायाः चीनीभाषायाः अनन्तरं स्थानं हिन्दीभाषायाः । उत्तरभारते अस्याः उपयोगः अधिकः । भारते अन्येषु देशेषु च विद्यमानाः हिन्दी-भाषिणः ६० कोट्यधिकाः सन्ति । एते हिन्दीभाषया सम्भाषन्ते, पठन्ति, लिखन्ति च । फिजी, मारिशस्, गयाना, सूरीनाम् इत्येतेषु देशेषु अधिकाः, नेपालदेशे केचन च हिन्दीभाषया सम्भाषन्ते । हिन्दीभाषा राष्ट्रभाषा, राजभाषा, सम्पर्कभाषा, जनभाषा इत्यादीनि सोपानानि आरुह्य विश्वभाषास्थानस्य अलङ्करणे अग्रेसरा वर्तते । भाषाविकासक्षेत्रे कृतपरिश्रमवतां भाषाविज्ञ ...

स्वामी रामदेवः

बाबा रामदेवः इति ख्यातः स्वामी रामदेवः भारतस्य प्रसिद्धः कश्चित् सनातनधर्मरक्षकः साधुः । एषः पातञ्जलयोगसूत्रेषु प्रतिपादितयोगप्राणायामान् प्रचारेण प्रसारेण च प्रसिद्धिमापन्नः । योगं जनप्रियं कारयितुम् आयुर्वेदस्य चिकित्साविधानस्य दिव्ययोगमन्दिर ट्रस्ट् इति संस्थायाः स्थापकेषु अन्यतमः । अस्य सार्वजनिकशिबिरेषु अत्यधिकप्रमाणेन जनाः सम्मिलन्ति । एतावता कालेन ८.५कोट्यधिकजनाः भागम् अवहन् । दूरदर्शनवाहिन्या योगप्रात्यक्षिकायाः दर्शनेन जनाः अनुसरन्ति । तस्य योगप्रशिक्षा सामान्यजनां कृते निश्शुल्कं भवति । जीवने सर्वजनसहायः भवेयम् इति तस्य आशयः ।

कन्नडभाषा

भारतदेशस्य दक्षिणराज्येषु अन्यतमम् अस्ति कर्णाटकम् । कर्णाटकस्य प्रादेशिकभाषायाः नाम कन्नड इति । प्राचीनतमासु द्राविडभाषासु अन्यतमा कन्नडभाषा स्वस्य विविधैः रूपैः ५०दशलक्षजनैः भाष्यते । भारतदेशस्य अधिकृतासु २३भाषासु इयम् अन्यतमा अस्ति । अपि च कर्णाटकराज्यसर्वकारस्य व्यावहारिकी भाषा अस्ति । सर्वसधारणं 1५०० वर्षेभ्यः कन्नडं सम्भाषणभाषारूपेण प्रचलिता अस्ति । कन्नडभाषायाः लिपिः लेखनपद्धतिः च 1५०० वर्षेभ्यः पूर्वम् एव आसीदिति शोधकानाम् अभिप्रायः । अस्याः भाषायाः प्राथमिकं संवर्धनं तु अन्यद्राविडीयाः भाषाभिवृद्धेः सादृश्यम् अस्ति । तदनन्तरस्य भाषाभिवृद्धौ संस्कृतस्य प्राकृतस्य मराठेः पारस्याः च ...

गुजरातीभाषा

गुजराती भाषा भारतस्य राज्याङ्गे उल्लिखितासु पञ्चदशसु भाषासु अन्यतमा । गुजरातराज्यस्य राज्यभाषा । भारतदेशस्य विविधेषु भागेषु एशिया-आफ्रिकाखण्डेषु च गुजरातभाषाभाषिणः निवसन्ति । ६५,५०,००,००० जनाः गुजरातिभाषया भाषन्ते । इयं भाषा भारतीय-आर्यभाषासु अन्यतमा । गुजरातराज्यस्य पूर्वसीमायाम् ईशान्यसीमायां च राजस्थानीभाषा विद्यते इत्यतः अनयोः भाषयोः सङ्गमनं दृश्यते । अधिकतया भाषमाणासु भाषासु २६ तमे स्थाने विद्यन्ते इयं भाषा । महात्मा गान्धिः, सरदार् वल्लभभायी पटेलः, स्वामी दयानन्दसरस्वती, मोरारजी देसायी, जे.आर्.डि.टाटा, धीरूभाई अंबानी, महम्मद् आलि जिन्ना इत्येतादृशानां बहु प्रसिद्धजनानां मातृभाषा अस्त ...

तमिळभाषा

तमिऴ् Tamil தமிழ் द्राविडभाषापरिवारस्‍य एका भाषा। तमिऴ्‌भाषा पृथिव्‍यां प्राचीनतमभाषासु अन्यतमा। द्रविडपरिवारस्य भाषासु इयम्‌ अन्याभ्यः अधिकं पुरातनी समृद्धा च। तमिऴ्‌नाडुराज्ये जनाः तमिऴ्‌भाषया वदन्ति। एषा भारते श्रीलङ्कायां सिङ्गापुरे च कार्यालयीयभाषा वर्तते। एषा भारते तमिऴ्‌नाडुराज्यस्य पुदुच्चेर्याः अपि कार्यालयीयभाषा वर्तते । अस्मिन् द्विसहस्रतमे शताब्दे इयं भाषा भारतशासनद्वारा शास्त्रीयभाषात्वेन उद्घोषिता । मॉरीशस्-मलेशियिदेशयोः अपि अनया भाषया महत्त्वपूर्णं स्थानं प्राप्तम् अस्ति।

तेलुगु

तेलुगुभाषा द्राविडभाषा परिवारस्‍य एका भाषा अस्ति । एषा दक्षिणभारते विद्यमानस्य आन्ध्रप्रदेश,तेलंगाणा राज्ययोः यानाम् केन्द्रशासित प्रदेशस्य च अधिकारभाषा वर्तते । इयं भाषा भारतस्य प्रान्तीयभाषासु प्रथमे स्थाने, तथा च विश्वस्तरे लोकैः भाष्यमाणासु भाषासु त्रयोदशे स्थाने च तिष्ठति । अपि च भारते राष्ट्रभाषायाः हिन्द्याः अनन्तरं द्वितीयं स्थानम् आवहति । अस्मिन् जगति उपसार्धनवकोटि जनाः इमां तेलुगुभाषां भाषन्ते । ३१-१०-२००८ तमे दिनाङ्के भारतीयसर्वकारेण अतिप्राचीनासु राष्ट्रीयभाषासु संस्कृततमिलभाषाभ्यां सहैव तेलुगुभाषा अपि अन्तर्भाविता।

मराठीभाषा

मराठीभाषाया: इतिहासविषये बहुजनै: संशोधनं, लेखनं च कृतम् अस्ति । तत्र केचन मतान्तराणि अपि सन्ति । परं सामान्यत: यत् मन्यते तत् वयम् अत्र पश्याम: । मराठीभाषाविकास: त्रिषु स्तरेषु वैविध्यपूर्णम् दृश्यते इति अभ्यासकानाम् अभिप्राय: । त्रय: स्तरा: यथा - महाराष्ट्री-प्राकृत, अपभ्रंशी, मऱ्हाठी च सन्ति । महाराष्ट्री इत्यस्मिन् स्थाने केचनजना: महारठ्ठी, मरहट्टी इत्येतयो: शब्दयोः योजनां कुर्वन्ति । मराठीभाषया विवेकसिन्धु: इति कविमुकुन्दराजस्य११८८ रचना प्रथमा मन्यते । आद्यग्रन्थेषु विवेकसिन्धु, ज्ञानेश्वरी-भावार्थदीपिका१२९० इति भगवद्गीताभाषान्तरं, लीळाचरित्रं च इत्येतान् प्राचीनग्रन्थान् दीयते । प्रति ...

मलयाळम्

मलयाळम् भारतीयभाषासु अन्यतमा या च केरळराज्ये अधिकतया उपयुज्यते । भारते अधिकृततया सूचितासु २२ भाषासु अन्यतमा । केरळराज्यस्य, लक्षद्वीपस्य, पुतुच्चेर्याः च राज्यभाषा विद्यते । इयं द्रविडभाषापरिवारस्‍य काचित् भाषा। केरळदेशे जना: मलयाळभाषया वदन्ति । ४००००००० जनाः अनया भाषया सम्भाषन्ते । इयं भाषा तमिऴ्‌नाडुराज्यस्य नीलगिरि-कन्याकुमारी-कोयम्बत्तुरमण्डलेषु, कर्णाटकस्य दक्षिणकन्नड-मङ्गलूरु-कोडगुमण्डलेषु च उपयुज्यते। मलयाळं ६ शतके द्रविडभाषातः उत्पन्नम् इति श्रूयते । अन्यः वादः वर्तते यत् इयं भाषा इतोपि प्राचीनतमा इति । अस्याः भाषायाः ८०% शब्दाः संस्कृतशब्दाः एव । मलयाळभाषायाः उगमात् पूर्वं प्राचीन ...

ओडियालिपिः

ओडियालिपिः उत्कललिपिः वा विशेषतः ओडियाभाषया लेखनावसरे व्यवहृता भवति । कलिङ्गलिपितः अस्याः लिपेर्जन्मेति विदुषां मतम् । कलिङ्गलिपिः ब्राह्मीलिपेः एका अन्यतमा लिपिरासीत् । ओडियाभाषायाः प्राचीनतमनिदर्शनमपि कलिङ्गलिपिना उत्कलितमस्ति ।

पालिभाषा

पालिः इत्येषा प्राचीनभारतस्य काचित् भाषा। भाषैषा हिन्दयोरोपीय भाषापरिवारस्य सदस्याऽस्ति। एषा तु बौद्धत्रिपिटकस्य भाषा इति प्रसिद्धा। पालिभाषायाः लेखनं ब्राह्मीपरिवारीयासु लिपिषु क्रियते।

बाङ्गला भाषा

बांला भाषा एका आर्यभाषा अस्‍ति । बांलादेशे, भारतस्य पश्चिमवङ्गराज्ये, त्रिपुरा-असमराज्ययोः केषुचित् मण्डलेषु च जनाः वङ्गभाषया व्यवहरन्ति । भाषापरिवारदृष्ट्या इयं हिन्द्-युरोपीयभाषापरिवारस्य सदस्या । अस्मिन् परिवारे विद्यमानाः अन्याः भाषाः - हिन्दी, नेपाली, पञ्जाबी, गुजराती, असमीया, ओडिया, मैथिली इत्यादयः । वङ्गभाषया सम्भाषणकर्तॄणां सङ्ख्या अस्ति २३ कोटिपरिमितम् । विश्वस्य अधिकैः जनैः भाष्यमाणासु भाषासु वङ्गभाषा षष्ठे स्थाने विद्यते । बांलादेशं भारतञ्च विहाय विश्वस्य अन्येषु भागेषु अपि अनया भाषया सम्भाषणकर्तारः अधिकाः सन्ति ।

                                     

ⓘ भारतीयभाषाः

  • भ रत यभ ष स ब ह ल य न स स क तशब द उपय क त स स क त त एव अध क भ रत यभ ष उद भ त त वद व भ रत - य र प य - भ ष वर ग य अन क भ ष स स क तप रभ व
  • स स क तम त ल ग तम ळ ह न द प ल श रस न मर ठ बङ गल इत य द भ रत यभ ष तवम व आङग लम ग र क ल य ट न इट ल यन आद व द श कभ ष आहत य अष टदशभ ष
  • भ रत यव द न त भ रत यन य यश स त रम अन यस स क तव द य व भ ग इन ट लज भ रत यभ ष व द शभ ष कल स म ज कव ज ञ नञ च त रय व शत उपव भ ग अत र सन त
  • व द यन त य च व दभ ष प र क तभ ष स स क तभ ष अन क अर व च न भ रत यभ ष च कस म न भ ष क ट म ब स त रयन त स स क तव य करणश स त र प र च नतमम
  • ह न द भ ष स व ध न कर प ण भ रतस य एक भ ष व द यत भ रत अत यध क जन भ ष यम ण अवगम यम न च भ ष व द यत व श व अध क भ षम ण य च न भ ष य अनन तर
  • व द यक यश क ष व यवस थ अन तव य सर वक र ण प र द श कभ ष आदरण य भ रत यभ ष सर वक र यव यवह रस य प र थम कभ ष भव य एत भ एव भ ष भ न य य ङ गव यवह र
  • भ रतद शस य दक ष णर ज य ष अन यतमम अस त कर ण टकम कर ण टकस य प र द श कभ ष य न म कन नड Kannada इत प र च नतम स द र व डभ ष स द क ष ण त यभ ष स
  • ग जर त ગ જર ત Gujarathi भ ष भ रतस य र ज य ङ ग उल ल ख त स पञ चदशस भ ष स अन यतम ग जर तर ज यस य र ज यभ ष भ रतद शस य व व ध ष भ ग ष एश य - आफ र क खण ड ष
  • तम ऴ Tamil தம ழ द र व डभ ष पर व रस य एक भ ष तम ऴ भ ष प थ व य प र च नतमभ ष स अन यतम द रव डपर व रस य भ ष स इयम अन य भ य अध क प र तन
  • त ल ग भ ष Telugu द र व डभ ष पर व रस य एक भ ष अस त एष दक ष णभ रत व द यम नस य आन ध रप रद श, त ल ग ण र ज यय य न म प द च र क न द रश स त प रद शस य
  • मर ठ आर य - भ ष पर व रस य भ ष अस त अध कतय मह र ष ट रर ज य भ ष यत मह र ष ट रर ज यस य र जभ ष त व न इय भ ष प रचल त ऽस त मर ठ भ ष भ रत य - आर यभ ष पर व र:
                                     

ओडियाभाषा

Unicode Entity Codes for the Oriya Script Romanised to Unicode Oriya transliterator Free/Open Source Oriya Computing Rebati project Bharatiya Bhasha Jyoti: Oriya - a textbook for learning Oriya through Hindi from the Central Institute of Indian Languages. Oriya Wiktionary A Comprehensive English-Oriya Dictionary 1916–1922 available free at Google Books. ORB-TTGarima to Unicode Oriya Converter Online

                                     

कश्मीरी

Grierson, George Abraham. A Dictionary of the Kashmiri Language. Calcutta: Asiatic Society of Bengal, 1932. Modern Kashmiri Dictionary: Android based electronic Kashmiri Dictionary Koshur: An Introduction to Spoken Kashmiri Lexical Borrowings in Kashmiri by Ashok K Koul Delhi: Indian Institute of Language Studies,2008. Hook, Peter E. 1976. Is Kashmiri an SVO language? Indian Linguistics 37: 133-142. Koul, Omkar. Kashmiri: A grammatical sketch

                                     

कुमाँऊनी

ऊँचे पहाड़ों से.जीवन के स्वर, कुमाउनी कवितायें हिन्दी भावानुवाद के साथ Learn Kumaoni Online Online Dictionary of Kumaoni language Kumaoni Language and Literature Kumaoni.org Kumaoni Community Portal Garhwali-kumauni-raj-bhasha-bill.pdf Kumaon.com, know all about Kumaon UNESCO Kumaoni Language Songs

                                     

कोङ्कणी

कोङ्कणी आर्य-भाषा परिवारस्‍य काचित् भाषा अस्ति। कोङ्कणप्रदेशे जनाः कोङ्कणीभाषया वदन्ति। कोङ्कणी गोवाराज्यस्य राजभाषा अस्ति, सा देवनागरीलिप्या लिख्यते।

                                     

ब्रजभाषा

ब्रजभाषा भारतस्य भाषा विद्यते । भारते अत्यधिकैः जनैः भाष्यमाणा अवगम्यमाना च भाषा विद्यते । उत्तरभारते अस्याः उपयोगः अधिकः । भारते अन्येषु देशेषु च विद्यमानाः ब्रजभाषाभाषिणः २ कोट्यधिकाः सन्ति । एते ब्रजभाषया सम्भाषन्ते, पठन्ति, लिखन्ति च । हरियाणाराज्यम्, राजस्थानराज्यम्, मध्यप्रदेशराज्यम्, इत्येतेषु राज्येषु अधिकाः, उत्तरप्रदेशराज्यम् केचन च ब्रजभाषायाः सम्भाषन्ते ।

                                     

राजस्थानी

राजस्थानी भारतस्य एका प्रमुखा उपभाषा । इदं राजस्थाने प्रमुखभाषात्वेन वर्तते । राजस्थानीभाषा देवनागरीलिप्या लिख्यते । मारवाड़ी, शेखावटी, ढूंढाड़ी, मेवाड़ी इत्यादयः अस्याः भाषायाः प्रमुखभेदाः सन्ति ।