ⓘ राष्ट्रपतिशासनम्. आन्तरिकापत्कालः अर्थात् संविधानविरोधीनि कार्याणि राज्ये चलन्ती सन्ति, शासकः संविधानानुसारं राज्ये शासनं कर्तुम् असमर्थः अस्ति वा । राष्ट्रपतिः ..

                                     

ⓘ राष्ट्रपतिशासनम्

आन्तरिकापत्कालः अर्थात् संविधानविरोधीनि कार्याणि राज्ये चलन्ती सन्ति, शासकः संविधानानुसारं राज्ये शासनं कर्तुम् असमर्थः अस्ति वा । राष्ट्रपतिः एतादृषं यदि राज्यपालस्य सूचनेन, अन्यरीत्या वा जानाति, तर्हि तस्मिन् राज्ये राष्ट्रपतिः आपत्कालस्य घोषणां कर्तुं शक्नोति । एषः प्रादेशिकापत्काल एव राष्ट्रपतिशासनम् इति प्रसिद्धः । भारतीयसंविधानस्य षड्पञ्चाशदधिकत्रिशत्तमानुच्छेदानुसारं संसदः स्वीकृत्या सह षण्मासावधेः वर्षत्रयं यावत् राष्ट्रपतिशासनं भवितुमर्हति । राष्ट्रपतिशासनकाले राज्यस्य राज्यपाल एव राष्ट्रपतेः आदेशानुगुणं शासनं करोति । अस्य षड्पञ्चाशदधिकत्रिशत्तमस्य अनुच्छेदस्य बहुवारं दूरुपयोगः जातः अस्ति । अतः भारते बहुषु राज्येषु प्रादेशिकापत्कालस्य घोषणाः अभवन् । यस्य पक्षस्य सर्वकारः केन्द्रे शासनं करोति, सः पक्षः विपक्षस्य यस्मिन् राज्ये शासनम् अस्ति, तस्मिन् राज्ये शासकात् सत्ताम् अपकर्ष्य राष्ट्रपतिशासनस्य घोषणां कारयति । राज्ये कोपि पक्षः बहुमतं सिद्धं कर्तुम् असमर्थः भवति चेदपि राष्ट्रपतिशासनं भवति । परन्तु तत् आपत्कालत्वेन परिगण्यते ।

                                     
  • र ष ट रपत आपत क लस य घ षण कर त शक न त एष प र द श क पत क ल एव र ष ट रपत श सनम इत प रस द ध भ रत यस व ध नस य षड पञ च शदध कत र शतम अन च छ द न स र
  • च न न नगर स ण ट ज र ज द र ग प रचलन त प र वम अत र चत र व र र ष ट रपत श सनम आस त प रथमतय वर षत: पर यन तम तम वर ष अल पक लम
  • र ज य र ष ट रपत आपत क लस य घ षण कर त एष प र द श क पत क ल एव र ष ट रपत श सनम इत प रस द ध भ रत यस व ध नस य षड पञ च शदध कत र शतस य अन च छ दस य
  • तमस य वर षस य अप र ल - म सस य तम द न ङ क अप र ल र ष ट रपत श सनम आरब धम प रत पस ह र ण इत य ख य ग व - र ज यस य प रथम म ख यमन त र
  • फरवर - म सस य अष ट दशद न ङ क फरवर अस म न र ज य सर वप रथम र ष ट रपत श सनम अभवत मह र ष ट रर ज य ल कसभ य एक नपञ च शत स थ न न र ज यसभ य
  • र ज य र ष ट रपत आपत क लस य घ षण कर त एष प र द श क पत क ल एव र ष ट रपत श सनम इत प रस द ध भ रत यस व ध नस य षड पञ च शदध कत र शतस य अन च छ दस य
  • तमवर षस य म म सस य त तमवर षस य म र चम सस य पर यन तम क ग र स र ष ट रपत श सनम तमवर षस य म र चम सस य त तमवर षस य म र चम सस य पर यन तम
  • यड ड य रप प 19th In office 30 May 2008  31 July 2011 Preceded by र ष ट रपत श सनम Succeeded by ड व सद नन द ग ड Constituency श क र प र In office 12