ⓘ राष्ट्रपतिभवनम् मोगल् गार्डन् च राष्ट्रपतिभवनम् भारतदेशस्य राष्ट्रपतेः अधिकृतं निवासस्थानमेतत् । क्रिस्ताब्दे १९२९ तमे वर्षे अस्य निर्माणम् अभवत् ।१३० हेक्टर् प ..

                                     

ⓘ राष्ट्रपतिभवनम्

राष्ट्रपतिभवनम् मोगल् गार्डन् च राष्ट्रपतिभवनम् भारतदेशस्य राष्ट्रपतेः अधिकृतं निवासस्थानमेतत् । क्रिस्ताब्दे १९२९ तमे वर्षे अस्य निर्माणम् अभवत् ।१३० हेक्टर् प्रदेशे व्याप्तम्, राष्ट्रपतिभवनं परितः ‘मोगल् गार्डन्’ उद्यानवनम् अस्ति । अतीव सुन्दरम् उद्यानवनम् एतत् । प्रवेशार्थम् अवसरः न भवति । राष्ट्रपतिभवने ३४० प्रकोष्ठाः सन्ति । मध्ये स्तूपः इव १७७ पादोन्नतं भव्यं अर्धगोलाकारिका छदिः अस्ति । भवने चत्वारः भागाः सन्ति । दर्बारहाल्, वाचनालयः, सभाभवनं, स्नानगृहं भोजनगृहं च । एतानि सर्वाणि उत्तमरीत्या निर्मितानि सन्ति ।

                                     

1. मोगल् उपवनम्

राष्ट्रपतिभवनं परितः मोगल् गार्डन् रम्यम् उद्यानम् अस्ति । ‘A Paradise on Earth’, ‘A garden of beauty’ इति प्रसिद्धम् । सर्वे राष्ट्रपतयः पूर्वतोऽपि अभिवृद्धिं कृत्वा उत्तमोत्तमं कृतवन्तः सन्ति । एतदर्थं देशविदेशेभ्यः विविधानि सस्यानि आनीतानि सन्ति । पाटलपुष्पसस्यानां द्विशताधिकभेदाः अत्र द्रृष्टुं शक्यन्ते । अनेन साकं बोगन् विल्ला, डेलिया, हैसिन्त्, हेलिगोनिया, डापोडिल्स्, आर्किड्, स्वीट् विलियम् मेरीगोल्ड् जपाकुसुमम् इत्यादीनि अपूर्वाणि सन्ति । एतानि मारिषस् पेरु ब्रेज़िल्, ईशान्यराज्यानि, हैदराबाद् कोच्ची इत्यादिप्रदेशेभ्यः आनीतानि । अत्र मयूराः बकाः मृगाः कदम्बाः इतस्ततः सञ्चरन्ति । जलोत्सांसि सन्ति । दीपलङ्कारः उत्तमतया कृतः अस्ति । सायङ्काले दीपलङ्कारः उद्यानवनसौन्दर्यं वर्धयति । ४२८ जनाः उद्यानरक्षकाः वाटिकापालकाः अत्र कार्यं कुर्वन्ति । सार्वजनिकानां फेब्रुवरीमार्चमासयोः प्रवेशावकाशः अस्ति ।

                                     

2. बाह्यानुबन्धाः

  • Rastrapati Bhawan Delhi India
  • She does Chandigarh proud, Research on Rashtrapati Bhavan architecture
  • President of India: Rashtrapati Bhavan, Official website
                                     
  • इन द र ग न ध स वय र ष ट रपत भवनम अगच छत इत क चन वदन त पञ चव शत तम द न ङ क र त र सञ जय ग न ध स वम त र सह र ष ट रपत भवनम अगच छत बल न आपत क लप रस त व
  • सर वर ज य न र जध न भ य व हनसम पर क ध मशकटय नसम पर क व म नसम पर क च सन त क त ब म न र इण ड य ग ट रक तद र गम र ष ट रपत भवनम स क ष त उपर गच छत
  • अभवत र ष ट रपत त व न क र यक लस य सम प त घण ट द यसमनन तरम एव र ष ट रपत भवनम अत यजत श र व ङ कट र ष ट रपत भवन त मद र स - मह नगरम अगच छत स
  • भ रत यस व ध नम भ रतस य सर व च चन य य लय र ज यप ल आपत क ल र ष ट रपत भवनम भ रत यर ष ट रपत अध क तज लस थ नम Former Presidents of India Official
  • पञ चव शत तम द न ङ क र ष ट रपत त व न क र यक लसम प त यनन तरम उद व ग नमनस स र ष ट रपत भवनम अत यजत परन त गमनक ल तस य म ख च न त - श क - क र ध न सर व सहस अपश यन
  • स वय र ष ट रपत भवनम अगच छत हस त क षर क रय त म इत क चन वदन त पञ चव शत तम द न ङ क र त र सञ जय ग न ध स वम त र सह र ष ट रपत भवनम अगच छत
  • रक तद र ग Red Fort जन तरमन तर, स सद भवनम क न द र यसच व लय र ष ट रपत भवनम क त बम न र, ब रल ह उस, ब रल - मन द र, अश कस तम भ प र च नद र ग