ⓘ स्वदेशी-आन्दोलनं भारतस्य स्वातन्त्र्यसङ्ग्रामस्य सन्दर्भे प्रमुखं पात्रम् अवहत् । अस्य प्रमुखाः नेतारः आसन् – लोकमान्यतिलकः, वीरसावरकरः महात्मा गान्धी च । स्वाव ..

चंद्रशेखरेंद्र सरस्वती

जगद्गुरू चन्द्रशेखरेन्द्र सरस्वती महास्वामिन: १८९५-१९९४ । जनै: काञ्ची महामुनि: अथवा प्रीत्या" महापेरियवा” आदरणीय: ऋषिवर्या: इति लोकभाषायां कामकोटिपीठस्य अष्टाषष्ठितम: पीठाधिपति: आसीत् । तेषां उपदेशा: वैदिकधर्मस्य मार्गदर्शनपुस्तकमिति" दैवत्तिन् कुरळ” रूपे प्रकाशितं भवति । श्रीचन्द्रशेखरेन्द्र सरस्वती स्वामिनां जन्म मे मासस्य २० तमे तिथौ क्री.श. १८९४ वर्षे तमिळुनाडु राज्यस्य विळुपुरम् ग्रामे अभवत् । तेषां जनक: सुब्रह्मण्य शास्त्री, कन्नडभाषीय: स्मार्तानुसारक: विप्र: आसीत् । सुब्रह्मण्य शास्त्री शालायां शिक्षक: आसीत् । तेषां अम्बा महालक्ष्मी अपि कन्नडभाषीया तिरूवय्यार् ग्रामस्य विप्रासीत् स् ...

                                     

ⓘ स्वदेशी

स्वदेशी-आन्दोलनं भारतस्य स्वातन्त्र्यसङ्ग्रामस्य सन्दर्भे प्रमुखं पात्रम् अवहत् । अस्य प्रमुखाः नेतारः आसन् – लोकमान्यतिलकः, वीरसावरकरः महात्मा गान्धी च । स्वावलम्बी समाजः एव शक्तः दृढः समाजः भवति । परावलम्बी समाजः कदापि श्रेष्ठः भवितुं नार्हति । देशस्य सर्वे अपि जनाः स्वीयदेशस्य विषये अत्र उत्पन्नानां वस्तूनां विषये च अभिमानवान् स्यात् । सर्वे अपि जनाः भारतदेशे उत्पन्नानां वस्तूनाम् एव उपयोगं करोति चेत् देशः समृद्धः भवति । विदेशीयमोहेन विदेशीयवस्तूनाम् उपयोगं कुर्मः चेत् ततः लाभः भवति अन्येषां देशानां न तु भारतस्य । ’स्वधर्मे निधनं श्रेयः’ इति गीते भगवान् श्री कृष्णः उक्तवान् अस्ति । स्वदेशीचिन्तनं नाम स्वधर्मस्य रक्षणमेव । भारतदेशे उत्पन्नानां वस्तूनाम् उपयोगमात्रमेव स्वदेशीचिन्तनस्य मूलोद्देशः न । अस्माकं संस्कृतेः रक्षणं, स्वाभिमानस्य प्रेरणं च अस्य प्रमुखानि लक्ष्यानि ।

विदेशीयानाम् आक्रमणात् पूर्वम् अस्माकं देशः सुसमृद्धः आसीत् । अत्र सर्वेपि सन्तोषेण समाधानेन जीवन्ति स्म । आर्थिक-सांस्कृतिकसमृद्धेः मूलं कारणम् आसीत् स्वावलम्बिता एव । सर्वविधानि वस्त्राणि सर्वाणि वस्तूनि अत्रैव उत्पद्यन्ते स्म । तस्मात् जनाः परस्परावलम्बिनः आसन् । सर्वे अपि स्वीयं धर्मम् आचरन्तः परस्परं सहकुर्वन्तः आनन्देन जीवन्ति स्म । भारतस्य उपरि फ्रेञ्च्-डच्-ब्रिटिशादीनाम् आक्रमणं यदा जातं तदारभ्य अस्माकं संस्कृतेः स्वदेशीयवस्तूनां च विषये अनादरः अधिकः जातः । स्वातन्त्र्यस्य प्राप्तेः अनन्तरम् अपि अयम् अनादरभावः न्यूनः न जातः इत्येषः खेदस्य विचारः । विदेशीयवस्तूनि न्यूनधनेन उपलभ्यते इति कारणतः अधिकाः जनाः तेषामेव उपयोगम् आरब्धवन्तः । एतस्मात् अस्माकं देशस्य वणिजः बहुविधं नष्टम् अनुभूतवन्तः, अनुभवन्तः सन्ति अपि ।

स्वदेशीचिन्तनं जीवनसमृद्धेः विरोधकम् इति केचन भावयन्ति । तथा नैव । स्वदेशीचिन्तनं निश्चयेन समृद्धिं प्रोत्साहयति । किन्तु सा समृद्धिः स्वपरिश्रमेण एव सम्पादनीया इति वदति स्वदेशीचिन्तनम् । भारतदेशे सर्वविधसमृद्धिः वर्तते एव । वयं सर्वे अपि अस्माकं संस्कृतेः अनुसरणं कुर्याम । अत्र उत्पादितानामेव वस्तूनामेव उपयोगं कुर्याम । अस्माकं भाषाणामेव उपयोगम् आधिक्येन कुर्याम । विपण्यां कानि वस्तूनि स्वदेशनिर्मितानि कानि विदेशे निर्मितानि इति परिशील्य एव क्रीणीमः । तेन सर्वे अपि लाभाः भारतदेशेन एव प्राप्यते । ततः भारतं स्वाभिमानेन पूर्वतनम् उत्कृष्टस्थितिं प्राप्तुं शक्नोति ।

                                     
  • क आपर ट व स - क र श. इण ड यन मर क ण ट य ल जनरल अस य र स स वद श ल फ भ रत यस सत क र श. तमवर षस य ज न द न ङ क भ रत यज वव म व ध यकम
  • बङ ग लप रद शस य व भ जन क त तद व भ जनस य व र ध र थ स वद श - आन द लनस य आरम भ अभवत स वद श - आन द लनस य भ गस वर पम एकस य ध वजस य रचन अभवत तस य
  • अय पक ष सम जत न त र क अर थन त अप व र ध कर त भ रत यजनत पक ष स वद श - भ व वर धयत पक ष ऽय द श य भ रत य श ल प द य ग एव स वद श स मग र व तरण - व क सव षय
  • प र रभत तम वर ष तय लक ष म भण ड र - क न द रस य स थ पन क त स वद श - आन द लन तत क न द रमप तस य य गद नम आस त तस म न क न द र ख द - वस त रसम बन ध न
  • स वत त रत स ग र मम सञ च लय त नवम बर म सस य द न ङ क तम ख र ष ट ब द न गप र स वद श ज गरण मञ चस य स थ पन मकर त तत र ग ष ठय म अख लभ रत यन पञ चस स थ न
  • दत तव न स एव प रथम प र र थन य ग न क तव न स व भ रत व द य - भ रत स वद श ज गरण म च अख ल भ रत य व द य र थ पर षद ह द स वय स वक स घ व श व ह द
  • व भ जनम अकर त वङ गव भ जनस य न र णयस य सर वत र व र ध अभवत त न व र धन स वद श - आन द लनस य जन म अभवत भग न न व द त तस म न आन द लन भ गम अवहत तय
  • न न क आपर शन आन द लनम प र रब द त र च र पल ल प रद श जगद ग र: अप स वद श आन द लन न प रभ व त भ त व ख द न र म त न वस त र ण ध रण प र रब दवन त:
  •   सत य ग रह ह न द र ष ट रव द भ रत म हम मद य र ष ट रव द स वद श स म यव द घटन आन द लन न बङ ग लस य व भ जनम क र न त क र आन द लनम
  •   सत य ग रह ह न द र ष ट रव द भ रत म हम मद य र ष ट रव द स वद श स म यव द घटन आन द लन न बङ ग लस य व भ जनम क र न त क र आन द लनम