ⓘ जम्मू भारतस्य जम्मूकाश्‍मीरस्य द्वितीय राजधानी अस्‍ति । जम्मूकाश्मीरराज्यस्य द्वितीयं महत् पत्तनमेतत् । पर्वतप्रदेशे स्थितम् अतीव सुन्दरं स्थानम् एतत् अस्ति । म ..

                                     

ⓘ जम्मू

जम्मू भारतस्य जम्मूकाश्‍मीरस्य द्वितीय राजधानी अस्‍ति । जम्मूकाश्मीरराज्यस्य द्वितीयं महत् पत्तनमेतत् । पर्वतप्रदेशे स्थितम् अतीव सुन्दरं स्थानम् एतत् अस्ति । मार्गे पर्वताः, शिखराणि, प्रपाताः, नद्यः, नालाः च मनमोहकानि सन्ति । हिन्दुजनानां देवालयाः अत्र अधिकसङ्ख्यया सन्ति । श्रेष्ठं प्रवासिस्थानम् एतत् । जम्मूनगरस्य मध्यभागे रघुनाथमन्दिरमस्ति । क्रिस्ताब्दे १८३५ तमे वर्षे निर्मितम् एतत् मन्दिरम् अतीवविशालम् अस्ति । गर्भगृहे सीतारामचन्द्रयोः मूर्ती स्तः । भूमौ लक्षशः सालिग्रामाः सन्ति । राजा रणबीरसिङ्गः एतत् निर्मितवान् । रणवीरेश्वरमन्दिरे षट्पादमितानि ११ बाणलिङ्गानि, ११ स्फटिकलिङ्गानि च सन्ति । सहस्रशः शिवलिङ्गानि सन्ति । क्रिस्ताब्दे १८८३ तमे वर्षे अस्य निर्माणमभवत् । गान्धिभवने डोग्राकलासङ्ग्रहालयः अस्ति । अत्र सुन्दरचित्राणां सङ्ग्रहः अस्ति । फेञ्चवास्तुशैल्या निर्मितम् अमरमहल् राजगृहं नगरात् बहिः अस्ति । अत्र अपि चित्र सङ्ग्रहालयः अस्ति । जम्मूतः ३५ कि.मी दूरे पर्वतप्रदेशे वैष्णोदेवीदेवालयः अतीवसुन्दरः अस्ति । जनाः अत्र समुद्ररुपेण नामस्मरणं कुर्वन्तः पर्वतारोहणाय सोपानमार्गेन गच्छन्तः भवन्ति ।" जय माता की” घोषणा सर्वत्र श्रोतुं शक्या । अतीवोन्नतप्रदेशे मन्दिरमस्ति । इतः दृश्यवीक्षणम् अतीवानन्दाय भवति । जवाहरसुरङ्गमार्गः जम्मुतः २०० कि.मी श्रीनगरतः ९३ कि.मी दूरे अस्ति । एतस्य सुरङ्गमार्गस्य निर्माणात् गमनकालः ह्रस्वः अभवत् । पहलगांव – सागरस्तरतः ५०० पाद परिमितोन्नते स्थितम् एतत् नगरम् अतीव सुन्दरम् अस्ति । अत्र लिडडार्, तथा शेषनाग नद्यौ प्रवहतः । लिड्डारप्रपाते पर्वतारोहणं कर्तुं शक्यते । वृत्ताकारकः अत्रत्यः कश्चन वाहनमार्गः १० कि.मी दीर्घः अस्ति । पैनवृक्षैः आवृतः एषः प्रदेशः सदा स्वर्णवर्णमयः अस्ति । इतः काश्मीर-उपत्यकायाः दर्शनं कर्तुं शक्यते । जनाः अमरनाथयात्रार्थं एतेन मार्गेण गच्छन्ति । अमरनाथगुहा ४७ कि.मी दूरे अस्ति।

                                     
  • त भ रतस य सर वक रस य श सन अन तर भ त य जम म - क श म रर ज य य क श म रर ज यम इत न म अस त क श म र जम म तथ लड ख उपत यक अत र अन तर भवन त प क स त नस य
  • श र रणव र पर सर सम प रत क न द र यस स क तव श वव द य लयन म न भ ध यत तस य जम म पर सर व भ ग 1. व य करणम 2. स ह त यम 3. ज य त षम 4. दर शनम 5 - श क ष श स त रम
  • एतत शक त प ठ भ रतस य जम म - क श म रर ज य अनन तन गमण डलस य पहलग वसम प अस त श र नगरत पहलग व प रत क म बसय न न आगत य तत चन दनव ड पर यन त
  • अमरन थ - श र इन - ब र ड - स स थ य पञ ज करण न ज तम आस त अत य न स रक ष व न एव अमरन थ त जम म - प रद श प रत प रस थ न क र वत आस त भ ष ण ड य न र गम यम न भ ग ल क भ
  • एल ओ, स इत न म ङ कनम अभवत भ रतद श स वद श स थ त क श म रप रद श जम म - क श म रम इत तथ प क स त नवश स थ त क श म रप रद श प क स त न क रम तक श म रम
  • पश च मद श प क स त न - द शस य अन त र ष ट र यस म अस त अस य र ज यस य उत तरद श जम म - क श म र - र ज य दक ष णद श हर य ण - र ज य र जस थ न - र ज य च, प र व त तरद श
  • प रत स पर ध म अकर त सङ घस य म ख यप रच रव षय समन गर कस ह त ग हत य न ष ध जम म - कश म रसमस य ह न द भ ष य प रच र इत य दय आसन इन द र ग न ध सर वक र ण
  • न रन तर यम अध ययनम आस त तम स वत सर अस य पर श रमस य फल तम वयस स जम म नगरस य मह त म ग न ध कल श ल य म आच र यपद प र प तव न अय कल श ल य
  • उत तरप रद श 2. श र सद श वपर सर प र ओड श 3. श र रणब रपर सर क ट - भल व ल, जम म 4. ग र व य रपर सर प रन ट ट कर त र च च र, क रल 5. जयप रपर सर त र व ण नगरम