ⓘ अण्डमाननिकोबारद्वीपसमूहः. अण्डमान् निकोबार् च द्वीपौ संस्कृत: नारिकेलद्वीप भारतस्‍य केन्द्रशासितप्रदेशौ स्तः। अण्डमाननिकोबारद्वीपानां समूहे सहस्रशः लघुलघुद्वीपा ..

                                     

ⓘ अण्डमाननिकोबारद्वीपसमूहः

अण्डमान् निकोबार् च द्वीपौ संस्कृत: नारिकेलद्वीप भारतस्‍य केन्द्रशासितप्रदेशौ स्तः। अण्डमाननिकोबारद्वीपानां समूहे सहस्रशः लघुलघुद्वीपाः सन्ति । गङ्गासागरे बङ्गालोपसागरे एतानिमुक्ताहारः इव प्रकाशन्ते । अत्र ५७० तः अधिकाः द्वीपाः स्पष्टतया दृढीकृताः सन्ति । एतेषां विस्तीर्णता ८२४८ चतुरस्र कि.मीमिता। अतीव बृहत् द्वीपः नाम अण्डमानद्वीपः । अस्य राजधानी पोर्ट ब्लेयर । अस्य दैर्घ्यं ४६७ कि.मी । विस्तारः ५२ कि.मी । पर्वतप्रदेशे अनेकानि सुन्दराणि शिखरापि सन्ति । अत्र जनाः मलेशिया म्यान्मार्म्यान्मारवंशीयाः सन्ति । सा.श.१७-१८ शतके युरोप्रदेशीयाः अत्रागत्य स्थितवन्तः । भारतस्य लुण्ठकान् चोरान् अत्र कारागृहे स्थापयितुं विशालं कारागृहं निर्मितम् । तेषां कालापानी इति दण्डनं कुर्वन्ति स्म । आङ्गलाः स्वविरोधिनः अत्रैव प्रेषयन्ति स्म । इष्टिकाभिः निर्मिते लाघुकोष्ठे स्थापयन्ति स्म ।

                                     

1. स्वान्तन्त्र्यस्मारकम्

कारागृहे ६९८ प्रकोष्ठाः आसन् । प्रमुखाः स्वातन्त्र्यवीराः वीरसावरकरः, सोहनसिंहः भायीपारमानन्दः, नन्दगोपालवामनजोशी इत्यादयः अत्र बद्धाः आसन् । अधुनापि एतत् भवनं स्वातन्त्र्यान्दोलनस्य प्रतीकत्वेन रक्षितम् । अत्र कारागृहे बन्द्यः अतीव कष्टम् अनुभवन्ति स्म । उत्तमाहारः न दीयते स्म । ताः बन्दयः प्राणिनः इव जीवनं यापयन्ति स्म । भूषण रे, किशोरनामधारी इत्यादयः भारतस्वातन्त्र्ययोद्धारः जुगुप्सया आत्महत्यां कृतवन्तः। सा.श.१९४२-४३ वर्ष समये एतत् कारागृहं जापानदेशीयानां वशे आसीत् । सुभाषचन्‍द्रबोसः अपि एतत् दृष्टवान् । स्वातन्त्र्यप्राप्तेः पश्चात् एतत् राष्ट्रियस्मारकम् अभवत् । सा.श.१९७९ तमे वर्षे प्रधानमन्त्री श्री मोरारजी देसायी अत्रागत्य हुतात्मभ्यः श्रध्दाञ्जलिम् अर्पितवान् । इदानीम् अत्र जनाः दर्शनार्थम् आगच्छन्ति । सायङ्काले अत्र दीपालङ्कारः भवति । सागरतीरे प्रकाशमानं भवनं मेरिनाबीच् गान्धीपार्क इत्यादीनि आकर्षणीयानि स्थानानि सन्ति ।

                                     

2. पर्यटककेन्द्रम्

अत्र कश्चन वस्तुसङ्ग्रहालयः अस्ति । स्वातन्त्र्यवीराणां नामानि लिखितानि सन्ति । सदा स्वातन्त्र्यज्योतिः ज्वलन्ती अस्ति । सागरतीरे नारिकेलवृक्षाणा पङ्क्तिः प्रवलपर्वतः हरिद्वर्णवनपर्वताः सर्वाणि सुन्दराणि सन्ति । सागरे तरणं विहारः स्नानम् इत्यादीनि आनन्ददायकानि भवन्ति । द्वीपानां प्रवासः अत्रायोजितः भवति । द्वीपविहारिणां नौकाद्वारा ह्यावलाक् द्वीपः, चेतां सामिल्एशियाखण्डे एव बृहत्, विङ्को कार्यागारः इत्यादीन् दर्शयन्ति । त्रिषु दिनेषु एकवारं प्रवासव्यवस्था अस्ति ।

                                     
  • प र ट ब ल अर भ रतस य क न द रश स तप रद श अस त अण डम नन क ब रद व पसम ह बङ ग ल पस गर व द यम न अस म न द व पसम ह त र ण मण डल न सन त त ष त र ष
  • भ रतस य क न द रश स तप रद श अस त अण डम नन क ब रद व पसम ह बङ ग ल पस गर व द यम न अस म न द व पसम ह त र ण मण डल न सन त त ष त र ष मण डल ष अन यतमम
  • भ रतस य क न द रश स तप रद श अस त अण डम नन क ब रद व पसम ह बङ ग ल पस गर व द यम न अस म न द व पसम ह त र ण मण डल न सन त त ष त र ष मण डल ष अन यतमम
  • भ रतस य क न द रश स तप रद श अस त अण डम नन क ब रद व पसम ह बङ ग ल पस गर व द यम न अस म न द व पसम ह त र ण मण डल न सन त त ष त र ष मण डल ष अन यतमम
  •  स क ष त अध गच छत द हल अण डम नन क ब रद व पसम ह चण ड गढ द दर नगरहव ल च दमन द व च लक षद व प प द च च र भ रतस य क न द रश स तप रद श
  • भ रतस य क न द रश स तप रद श अस त अण डम नन क ब रद व पसम ह बङ ग ल पस गर व द यम न अस म न द व पसम ह त र ण मण डल न सन त त ष त र ष मण डल ष अन यतमम
  • भ रतस य क न द रश स तप रद श अस त अण डम नन क ब रद व पसम ह अत रत य ष त र ष मण डल ष अन यतमम अस त उत तरमध य - अण डम नमण डलम अस य मण डलस य क न द रम
  • Judicature at Fort William वर तम नक ल समग रपश च मवङ ग तथ अण डम नन क ब रद व पसम ह भ रतस य क न द रश स तर ज यम क लक त उच चन य य लस य अध क रक ष त र
  • चण ड गढ र जस थ नर ज यम तम ळन ड र ज यम प द च र तथ अण डम नन क ब रद व पसम ह उत तरप रद श पश च मबङ ग लर ज यम तथ स क क मर ज यम ष डश