ⓘ मुक्त ज्ञानकोश. क्या आप जानते हैं? पृष्ठ 7

सम्भाषणसन्देशः

भारतस्य प्रतिष्ठे द्वे संस्कृतं संस्कृतिस्तथा इत्युक्तदिशा आदशसहस्रात् वर्षेभ्यः संस्कृतभाषा सनातनभारतीयपरम्पराम् प्रभावयन्ती वर्तते । अनया भाषया अनेकानि काव्यानि अनेके च शास्त्रग्रन्थाः विरचिताः । किन्तु गच्छता कालेन अनवधानेन, आत्मविस्मृत्या, आङ ...

अभिनवगुप्तः

अभिनवगुप्तः काश्मीरी दार्शनिकः, रहस्यवादी, सौन्दर्यवेत्ता च । तस्य गणना सङ्गीतज्ञ-कवि-नाट्यकार-पाण्डुलिपिज्ञ-वेदान्तज्ञ-तर्कवित्त्वेन अपि भवति । तस्य बहुज्ञव्यक्तित्वधनेः प्रभावः भारतीयसंस्कृतौ प्रत्यक्षः अस्ति । काश्मीरस्य महाकवेः गृहे प्राप्तजन ...

क्षमा राव

क्षमाराव संस्कृतसाहित्यसेवारतासु प्राचीनमहिलासु काश्चन एव प्रसिद्धाः भवन्ति । अतिविशाले वेदवाङ्मये गार्गी-मैत्रेयी-लोपामुद्रा-प्रभृतीनां ब्रह्मवादीनीनां नामानि उल्लिखितानि। गङ्गादेवी, तिरुमलाम्बा, मधुरवाणी-इत्यादि कर्णाटान्ध्रकवयित्रीणां काव्यानि ...

च मू कृष्ण शास्त्री

चमू कृष्ण शास्त्री संस्कृतभारतीसंस्थायाः आरम्भकर्तृषु अन्यतमः । अद्यत्वे सः तस्याः संस्थायाः राष्ट्रियकार्यकारिणीसदस्यः, संस्कृतसंवर्धनप्रतिष्ठानस्य कार्यदर्शी च अस्ति । साहित्यशिक्षणक्षेत्रयोः अस्य महत्तमं योगदानं पुरस्कृत्य २०१७ तमस्य वर्षस्य २ ...

भृगुः

महर्षेः भृगोः जन्म ५००० वर्षेभ्यः पूर्वं ब्रह्मलोकस्य सुषा नगरे अभवत्। तस्य प्रपितामहः मरीचिः। पितामहः कश्यपः, पितामही च अदितिः। भृगोः पिता प्रचेताः ब्रह्मलोकस्य राजा इत्यस्माद् सः प्रजापिता ब्रह्मा इति कथ्यते। ब्रह्मणः हृदयाद् भृगुः जातः। भृगोः ...

महम्मद् हनीफ् खान् शास्त्री

महम्मद् हनीफ् खान् शास्त्री भारतीयः संस्कृतविद्वान् सः २००९ तमे वर्षे न्याशनल् कम्यूनल् हार्मोनी पुरस्कारं प्राप्तवान्। भारतीयसर्वकारेण २०१९ तमे वर्षे साहित्यिक-शैक्षणिकक्षेत्रे पद्मश्रीः पुरस्कारेण च सभाजितः।

महेन्द्रवर्मा(पल्लवः)

प्रथमः महेन्द्रवर्मा पल्लववंशे महाराजः अभवत्। सः सप्तमे शताब्दे तमिल्नाडुप्रदेशस्य उत्तरभागम् अभ्यशासत। सः कलाभ्रजितस्य सिंहविष्णोः पुत्रः आसीत्। स्वराज्यकाले चालुक्यराजा पुलकेशी पल्लवराज्यम् उपाक्रमत। पल्लवसेना वेङ्गीनगरस्य समीपे रणभूमिषु युधान् ...

माक्स् मुल्लरः

फ्रेड्रिच् माक्स् मुल्लरः म्याक्स् मुल्लरः इति ख्यातः। एषः कश्चन जर्मनीदेशीयः विद्वान्। अध्ययनार्थम् उद्योगार्थं च इङ्ग्लेण्ड्देशे जीवनं यापितवान्। पाश्चात्यदेशेषु भारतीयाध्ययनकेन्द्रस्य स्थापने एषः प्रमुखः आसीत्। तुलनात्मकधार्मिकाध्ययनस्य अपि आर ...

माधवः (सामसंहिताभाष्यकारः)

माधवस्य पितुर्नाम ‘नारायण इत्यासीत् । कतिपये विद्वांसः स्कन्दस्वामिनः ऋग्भाष्यस्य पूरकः सहायकश्च नारायणादभिन्नत्वमेनं मन्यन्ते। किञ्च तयोरभिन्नताप्रदर्शकस्य प्रबलप्रमाणस्य अभाव एवास्ति, तथारि अस्याविर्भावकालो निश्चितरूपेण वक्तुं शक्यते । द्वादशशत ...

रामनाथः (श्रीरङ्गराजा)

रामनाथः होसलवंशोद्धवः स्वसमयस्य प्रतापी, विख्यातो वीरश्च आसीत् । रामनाथो मृदुप्रकृतिः क्षमाशीलश्वासीत् । अयं हि राजा होसलेषु वर्णाश्रमधर्माणां तथा प्रतिष्ठामकरोत्, यथा प्रजातन्त्रसत्ययुगस्योदयं तत्र मेनिरे । रामनाथस्य पिता सोमेश्वरोऽस्य वंशस्योन् ...

रालपल्लि अनन्तकृष्णशर्मा

वैष्णवगणस्य किञ्चन ब्राह्मणकुटुम्बम् आसीत् । तस्य कुटुम्बस्य ज्येष्टः आसीत् कर्णमादकल कृष्णामाचार्यः इति । तेषां मातृभाषा तेलुगु । अनन्तपुरमण्डलस्य दक्षिणभागे लघुग्रामःअस्ति रालपल्ली इति । कृषाण्माचार्यस्य १८९३ तमे वर्षे जनवरिमासस्य २३ दिनाङ्के ए ...

वामन शिवराम आप्टे

वामनशिवराम-आप्टे प्रसिद्धः कोशकारः । अनेन आङ्ग्ल-संस्कृतकोशः, संस्कृत-आङ्ग्लकोशः च रचितः ।आङ्ग्लभाषया संस्कृतस्य संस्कृत-साहित्यस्य च अध्ययनं कृतवतां सहस्रश: राष्ट्रिय-अन्ताराष्ट्रियजनानां हृदयेषु यस्य कृतिशीलस्य विद्यापुरुषस्य नाम गतैकशताब्द्या: ...

विशाखदत्तः

विशाखदत्तः संस्कृतकविः नाटककारः च आसीत् । एतस्य पिता महाराजः पृथुनामा, पितामहः वटेश्वरदत्तः च आस्ताम् इति ज्ञायते मुद्राराक्षसम् नाटकस्य सूत्रधार वचनादस्मात्, यत् आज्ञापितोऽस्मि परिषदा यथाद्य त्वया सामन्तवटेश्वरदत्तपौत्रस्य महाराजपदभाक्पृथुसूनोः ...

विश्वासः हेच् आर्

डा हेच्. आर्. विश्वासः कश्चन संस्कृतविद्वान्। सः मङ्गलूरुनगरे वसति। एस् एल् भैरप्पस्य आवरणम् इत्युपन्यासस्य अनुवादार्थं केन्द्रसाहित्यअकाडमीपुरस्कारं प्राप्तवान्। विश्वासः संस्कृतान्दोलने सक्रियः वर्तते। पञ्च वर्षाणि संस्कृतमासपत्रिकायाः सम्भाषणस ...

शिवराज अाचार्यः काैण्डिन्न्यायनः

शिवराज अाचार्यः काैण्डिन्न्यायनः विशिष्टः संस्कृतविद्वान्, वैदिकः, शिक्षाशास्त्री, कल्पशास्त्रमर्मज्ञः, उत्कृष्टाे भाषाशास्त्री, वैयाकरणः, काेषकारः, वेदाङ्गज्याेतिषविद्, मीमांसकः, वेदान्तज्ञः च अस्ति। जीवनवृत्तम् तत्रभवताे जन्म नेपालस्य गणडकीक्षे ...

श्यामशास्त्री

नाम श्यामाशास्त्री - जननम्: १२ जनवरी १८६८ स्थानम्: रुद्रपट्टणग्रामः, अरकलगोडु उपमण्डलम्, हासनमण्डलम् सम्पदिता कृतिः कौटिल्येन विरचितम् "अर्थशास्त्रम्" रुद्रपट्टणस्य श्यामाशास्त्रिणः संस्कृते महापण्डितः आसीत् । अयं महामेधावी आसीत् । १८९१ तमे वर्षे ...

सूर्यनारायणशास्त्री

सूर्यनारायणशास्त्रिणोSuryanarayana Shastri जन्म हरियाणाप्रान्ते मसेन्द्रगडनगरे १८८३ तमे ईशवियाब्दे अभूत् । अस्य पितुर्नाम प्रभुदयाल आसीत् । अयं जयपुरे अधीत्य तत्रैव आङ्लमहाविद्यालये अध्यापनकार्यं कृतवान् । जयपुरनरेशो मानसिंहोऽस्य शिष्य आसीत् । अस ...

जयशङ्कर प्रसाद

बीती विभावरी जाग री! बीती विभावरी जाग री! अम्बर पनघट में डुबो रही तारा घट ऊषा नागरी। खग कुल-कुल-कुल सा बोल रहा, किस लय का अंचल डोल रहा, लो यह लतिका भी भर लाई मधु मुकुल नवल रस गागरी। अधरों में राग अमंद पिये, अलकों में मलयज बंद किये तू अब तक सोई है ...

दाण्डीयात्रा

भारते ब्रिटिष् प्रशासनकाले लवणस्य करः सञ्चालितः । तं विरुध्य महात्मा गान्धिः सत्याग्रहं सञ्चालितवान् । अस्य एव लवणसत्याग्रहः अथवा दण्डीयात्रा इति कथयन्ति । ब्रिटिष् लवणकरं तिरस्कृत्य गन्धिमहात्मा स्वानुयायिभिः सह गुजरात्राज्यस्य सबरमती आश्रमतः सम ...

एनी बेसन्ट्

एनी बेसन्ट् होम् रूल्-आन्दोलनस्य प्रणेता आसीत् । भारतसेवायै देशत्यागं कृत्वा उष्णप्रदेशे भारते निवस्य भारताय अदम्ययोगदानं दत्तं तया । सङ्घटनसामर्थ्येन स्वतन्त्रायै प्रयासं करोतु इति परामर्शं सा एव भारतीयनेतृभ्यः अयच्छत् । स्वराज-आन्दोलने अपि तस्य ...

कल्पना दत्त

कल्पना दत्त भारतसशस्त्रक्रान्तेः क्रान्तिकारिणी आसीत् । १९३० चटगांवशस्त्रागाराक्रणस्य सक्रियसदस्या आसीत् एषा । भारतीयगणतन्त्रसेनायाः स्थापकस्य सूर्यसेनस्य नेतृत्वे एषा क्रान्तिकारिणीप्रवृत्तिं करोति स्म । प्रीतिलता वादेदार, कल्पना दत्त च आजीवनं स ...

दुर्गावती देवी

दुर्गावती देवी दुर्गाभाभी नाम्ना प्रसिद्धा । सा आङ्ग्लविराधिने आन्दोलने मुख्यक्रान्तिकारिणी आसीत् । दुर्गा भाभी एव लाहोर-महानगरात् बहिर्निर्गन्तुं भगत सिंह इत्यस्य साहाय्यम् अकरोत् । तस्याः पतिः भगवतीचरण वोहरा भारतस्वतन्त्रतायाः आन्दोलने अतिसक्रि ...

नेली सेनगुप्ता

नेली सेनगुप्ता भारतस्य पुत्रवधूः, क्रान्तिकारिणी च । तस्याः सामाजिककार्याणि, स्त्रीसशक्तीकरणकार्याणि च अतिमहत्वपूर्णानि आसन् । एषा विदेशिमहिला भारतस्वतन्त्रतायै नैकानाम् आन्दोलनानां नेतृत्वम् अवहत् । एनी बेसन्ट्, मेडलीन् स्लेण्ड्, मारग्रेट् नोबल् ...

प्रीतिलता वादेदार

प्रीतिलता वादेदार भारतमातुः स्वतन्त्रतायै स्वप्राणस्य आहुतिम् अयच्छत् । भारतीयेतिहासे केनापि क्रान्तिकारिणा प्राणः आहुतः इति बहुधा श्रूयते, परन्तु कयाचित् क्रान्तिकारिण्या प्राणः आहुतः इति न्यूनम् एव । याः महिलाः देशाय स्वप्राणाहुतिम् अयच्छन्, ते ...

भगिनी निवेदिता

भगिनी निवेदिता इति स्वामिविवेकानन्देन प्रदत्तं नाम । तस्याः वास्तविकं नाम तु मार्गरेट् एलिजबेथ् नोबल् आसीत् । भारतस्य स्वतन्त्रतासङ्ग्रामे तस्याः अपि अविस्मरणीयं योगदानं वर्तते । मेडलीन् स्लेड्, एनी बेसन्ट् सदृशम् एषा अपि भारतमातुः विदेशिपुत्री । ...

भारतस्य क्रान्तिकारिण्यः

भारतस्य क्रान्तिकारिण्यः स्वतन्त्रभारताय स्वस्य सर्वस्वं समार्पयन् । भारतीयस्वतन्त्रतासङ्ग्रमे केचन वीरपुरुषाः स्वदेशाय प्राणाहुतिम् अयच्छन् इति वयं जानीमः । परन्तु स्वतन्त्रसङ्ग्रामे वीरमहिलाः अपि प्राणाहुतिम् अयच्छन् इति तु विरलातिविरलजनाः एव ज ...

भीखाइजी कामा

मेडम भीखाईजी कामा भारतीयस्वतन्त्रतायाः मुख्यक्रान्तिकारिणी आसीत् । तस्याः स्मरणं भारतीयराष्ट्रध्वजस्य निर्माणार्थं वयं कुर्मः । भारतीयराष्ट्रध्वजस्य विषये गहनतया विचिन्त्य वन्दे मातरम्-ध्वजस्य सा रचनाम् अकरोत् । भारतमातुः सेवायै, स्वतन्त्रतायै च ...

मातङ्गिनी हाजरा

मातङ्गिनी हाजरा भारतमात्रे प्राणाहुतिं दत्तवतीषु क्रान्तिकारिमहिलासु अन्यतमा । मातङ्गिनी हाजरा वङ्गप्रदेशीया आसीत् । पराधीने भारते वङ्गप्रदेशः क्रान्तिकारिणां राजधानीत्वेन परिगण्यते स्म । अतः तत्र आन्दोल-सभा-गुप्तगोष्ठीत्यादीनां दृश्यानि सामान्या ...

मेडलिन् स्लेड्

मेडलिन् स्लेड् महात्मना प्रभाविता सन्ती भारतं स्वमातृभूमित्वेन अङ्ग्यकरोत् । भारतस्वतन्त्रतायै तस्याः योगदानम् अतिमहत्वपूर्णमासीत् । तस्याः नेतृत्वे आङ्ग्लविरोधीनि बहूनि आन्दोलनानि सफलानि अभवन् । सा भारते मीरा नाम्ना प्रसिद्धा अस्ति । मीरा इति तु ...

सरलादेवी चौधुराणी

सरलादेवी चौधुराणी वङ्गप्रदेशीया क्रान्तिकारिणी आसीत् । सा रवीन्द्रनाथ ठाकुर इत्यस्य भागिनेयी आसीत् । सा आङ्ग्लविरोधीनि कार्याणि अकरोत् परन्तु एकवारमपि कारावासस्य दण्डं तस्यै न अयच्छन् आङ्ग्लाः । इतिहासकाराः वदन्ति यत्," रवीन्द्रनाथस्य आङ्ग्लसर्वक ...

सरलाबेन

सरलाबेन भारतमातुः विदेशिपुत्री आसीत् । मानवसेवायाः व्रतं धृत्वा सा भारतम् आगच्छत् । स्वजीवनस्य चतुश्चत्वारिंशत् वर्षाणि तया भारतस्य सैवायै समर्पितानि । तस्याः वास्तविकं नाम तु कॅथरिन् मेरी हेल्मन् आसीत् । महात्मना सरलाबेन इति तस्याः नामकरणं कृतम् ...

सरोजिनी नायुडु

सरोजिनी नायुडु स्वातन्त्र्यसङ्ग्रामस्य क्रान्तिकारिषु चतुरक्रान्तिकारित्वेन परिगण्यते । तस्याः कार्याणि भारतस्य स्तन्त्रतायां महत्वपूर्णानि आसन् । तस्याः अविरतप्रयासेनैव स्वतन्त्रतान्दोलने महिलानां योगदानम् अवर्धत । सा स्त्रीसशक्तीकरणाय आजीवनं का ...

सुचेता कृपलाणी

सुचेता कृपलाणी भारतस्वतन्त्रतायां महत्त्वपूर्णं योगदानम् अकरोत् । स्वतन्त्रतानन्तरम् अपि भारतगणराज्यस्य व्यवस्थापने तस्याः महद्योगदानं वर्तते । सा भारतगणराज्यस्य प्रप्रथममहिलामुख्यमन्त्रित्वेन गौरवं प्रापत् । सा उत्तरप्रदेशराज्यस्य मुख्यमन्त्री प ...

सुशीला दीदी

सुशीलाभगिन्याः एक एव उद्देशः आसीत् यत्, "येन केन प्रकारेण भारतं स्वतन्त्रं भवेत्" इति । अतः तया सशस्त्रान्दोलनेषु, अहिंसकान्दोलनेषु च स्वयोगदानं प्रदत्तम् । सॉण्डर्स् इत्यस्य हननानन्तरं दुर्गा भाभी लाहोर-महानगरात् बहिः निर्गन्तुं भगत सिंह इत्यस्य ...

छत्रपति शिवाजी

कश्चित् बालकः एकस्मिन् लघुनि सिंहासने उपविष्टवान् आसीत् । तस्य भटाः कञ्चन ग्रामाधिकारिणम् आनीतवन्तः । तस्य अपराधः एवम् आसीत् एकस्याः अनाथविधवायाः बलात्करणम् इति। ग्रामाधिकारिणः हस्तौ पादौ च बद्धौ आस्ताम् । अनाथानाम् असहायानां रक्षणं ग्रामाधिकारिण ...

द्वितीयः चन्द्रगुप्तः

चन्द्रगुप्तविक्रमादित्यः गुप्तवंशे भारतस्य महान् राजा आसीत्। सः ३७५ वर्षादारभ्य ४१५ पर्यन्तम् प्रशास्ति स्म। तस्य पिता समुद्रगुप्तमहाराजः आसीत्। तस्य अधिपत्यम् एव भारतसुवर्णकाल: इति कथ्यते स्म।

चन्द्रगुप्तमौर्यः

चन्द्रगुप्तमौर्यः एक: महान् सम्राट् आसीत्‌। स: मौर्यसाम्राज्यस्य प्रथमः सम्राट् आसीत्। चन्द्रगुप्तः चाणक्योक्त्या सकलं भारतवर्षम् अजयत्। सः शाक्यकुले क्षत्रियः आसीत्। सः परियात्रपर्वतस्य यवनभूपतिम् विजित्य तक्षशीलायाम् अभिषिक्तः। अतः सः भारतस्य ए ...

जहाङ्गीर

नूर्-उद्-दिन् सलीम् जहाँगीर् एकःसहस्र एवः पञ्चात् तस्य मृत्यौ मुग़ल साम्राज्यस्य सम्राडासीत। सः अकबरस्य तृतीयः अग्रिमः जीवितपुत्रः च आसीत्। अकबरस्य यमलपुत्रौ, हसन् हुसैन् च, शैशवे अम्रियताम्। जहाँगीरस्य माता हर्काबाई, एका अम्बेरस्य राजपूत् नृपाङ् ...

समुद्रगुप्तः

समुद्रगुप्त: भारतस्य सम्राट् आसीत्‌। सः चन्द्रगुप्तस्य पुत्रः आसीत्। तस्य अन्ये अग्रजाः अपि आसन् । परन्तु स एव पित्रा राज्यस्य रक्षणार्थं नियुक्त:।

अंशुमान्

सः अयोध्यायाः राजा आसीत्। पुरा त्रेतायुगे अयोध्यायां बाहुकापरनामा असितो नाम राजाऽऽसीत् । असितस्य पुत्रः "सगरः" । सगरस्य द्वे भार्ये आस्ताम् । प्रथमा विदर्भराजपुत्री वैदर्भी । अस्याः षष्ष्टिपुत्राः पितुः सगरस्य यज्ञाश्वसंरक्षणार्थम् अश्वमनुगत्य, त ...

अयोध्याकुलम्

पुण्डरीकः क्षेमधन्वन् हरयश्वः श्रुतः रुरुकः शीघ्रः रोहितः दिलीपः १ संहताश्वः सर्वकामः विश्वसहः १ अनेनसः दृढाश्वः अनरण्यः त्रय्यारुणः प्रसेनजित् शतरथः सत्यव्रतः युवनाश्वः ध्रुवसन्धिः अथवा पौष्यः सुदासः अहीनगुः मित्रसहः अग्निवर्णः वसुमतः दशरथः अजः ...

इक्ष्वाकुः

सूर्यवंशस्य मूलपुरुषः इक्ष्वाकुः भारतीयस्य जनजीवनस्य संस्कृतेः च विकासस्य कारणीभूताः सन्ति प्राचीनाः ॠषयः, राजर्षयः, राजानः च । वसिष्ठविश्वामित्रादीन् मुनीन् अधिकृत्य, श्रीराम-जनकादीन् राज्ञः अधिकृत्य च सर्वेऽपि भारतीयाः यत्किञ्चित् जानन्ति एव । ...

कुशः

श्रीरामचन्द्रेण सीतायां जातयमलयोः ज्येष्ठः कुशः । कनीयः लवः । वाल्मीकिमुनेः आश्रमे वर्धितौ उभावपि अतीव पराक्रमिणौ बालौ । कुशः इति पदस्य अर्थः दर्भा इति किञ्चिन पवित्रतृणविशेषः । वाल्मीकिः तपसः शक्त्या दर्भां सुमन्त्र्य शिशुं सृष्टवान् । अतः अस्य ...

दशरथः

दशरथः सूर्यवंशस्य चक्रवर्ती सन् रामायणे प्रमुखं स्थानं भजते । अयोध्याधिपः अयम् अजमहाराजस्य पुत्रः। दशसु दिक्षु रथं चालयति स्म इति हेतोः तस्य दशरथः इति नाम । तस्य कोसलदेशस्य भानुमतः पुत्री कौसल्या, केकयदेशस्य अश्वपतिमहाराजस्य पुत्री कैकेयी,मगधदेशस ...

ध्रुवसन्धिः

अयोध्याकुले जातः ध्रुवसन्धिः हिरण्याभस्य पौत्रः । पुष्यः एतस्य पिता । अतः एतस्य अपरं नाम पौष्यः इति । तस्य पत्नीद्वयम्। लीलावती मनोरमा चेति । मनोरमा निषधदेशाधिपतेः वीरसेनस्य पुत्री । लीलावत्याः पुत्रं शत्रुजितं उत्तराधिकारिरूपेण नियोक्तुम् इच्छति ...

पौष्यः

अयोध्याकुले जातः ध्रुवसन्धिः हिरण्याभस्य पौत्रः । पुष्यः एतस्य पिता । अतः एतस्य अपरं नाम पौष्यः इति । तस्य पत्नीद्वयम्। लीलावती मनोरमा चेति । मनोरमा निषधदेशाधिपतेः वीरसेनस्य पुत्री । लीलावत्याः पुत्रं शत्रुजितं उत्तराधिकारिरूपेण नियोक्तुम् इच्छति ...

राजा हरिश्चन्द्रः

हरिश्चन्द्रः सूर्यान्वयस्य राजा । त्रिशङ्कुः अस्य पिता सत्यव्रता माता । अस्य पत्नी चन्दमतिः पुत्रः रोहितः । त्रिशङ्कुः पितुः कारणेण राज्याधिकारं नष्टवान् । किन्तु हरिश्चन्द्रः त्रिशङ्कोः जीवितकाले एव राज्यं पुनः प्राप्तवन् । हरिश्चन्द्रः नारदस्य ...

रामः

श्रीरामचन्द्रः भगवतः नारायणस्य दशसु अवतारेषु सप्तमः । सूर्यवंशसमुत्पन्नोऽयं दशरथस्य पुत्रः । भगवान् नारायणः त्रेतायुगे श्रीरामचन्द्ररूपेण अवतारं गृहीतवान् । रामायणकथानायकः श्री रामः । सः अवतारपुरुषः इति रामायणे चित्रितः श्रीरामः अयोध्याधिपस्य दशर ...

प्रथम कुमारगुप्तः

कुमारगुप्तः पितुः विक्रमादित्यस्य विशालराज्यम् अनाहतं पालितवान्। सः दक्षः महाराजः आसीत्। सः ४१५ तमवर्षादारभ्य ४५५ वर्षपर्यन्तं प्रशासनं करोति स्म। तस्य अन्तिमदिनेषु बहुकष्टाणि अभवन्। परन्तु सः आक्रमकं पुष्यामित्रं विजित्य अश्वमेधयज्ञम् अकरोत्। तस ...

चन्द्रगुप्तः

चन्द्रगुप्त: भारतस्य गुप्तसाम्राज्यस्य सम्राट् आसीत्‌। सः घटोत्कचस्य सुतः आसीत्। सः अयोध्याप्रयागमगधादीनां नगराणाम् अधिपतिः आसीत्‌। सः महाराजाधिराजः इति अभिधानम् अलभत। तेन वर्धिता श्रीः तस्य सुवर्णनाणकेषु दृश्यते। तस्य पट्टाभिषेक: ३२० तमे वर्षे अ ...