ⓘ मुक्त ज्ञानकोश. क्या आप जानते हैं? पृष्ठ 57

पम्प

पम्पः कन्नडभाषायाः "आदिमहाकविः" इति प्रसिद्धः। आदिपुराणं, विक्रमर्जुनविजयम् इत्येतयोः द्वयोः ग्रन्थयोः कर्ता। गद्य-पद्य- मिश्रित चम्पूशैल्या कृतीः रचितवान् । आदिकविरिति प्रख्यातः पम्पः कन्नडस्य रत्नत्रये अन्यतमः। पम्पं युगप्रवर्तकः इति कन्नडजनाः ...

पोन्न

कर्णाटकस्य कविरत्नत्रयेषु पोन्नः द्वितीयः । पोन्नः पम्पकविवत् प्रतिभान्वितः नोचेदपि पम्पस्य अपेक्षया अधिकाम् आत्मप्रशंसां कृतवान् अस्ति । वेङिमण्डलं पोन्नस्य स्वग्रामः । शान्तिपुराणं,भुवनैकरामाभ्युदयं जिनाक्षरमाला इत्यादयः एतस्य कृतयः ।" कुरुळ्गऴ ...

बि एम् श्रीकण्ठय्य

कन्नडस्य कण्वः इत्येव प्रसिद्धः बेल्लूरु मैलारय्य श्रीकण्ठय्यःBelluru Mylaraiyya Srikantaiah विच्छिद्रस्य कर्णाटकस्य एकीकरणाय, तस्य अभिवृद्धये च महान्तं परिश्रमम् अकरोत् । अयं १८८४ तमे वर्षे जनवरिमासस्य ३ दिनाङ्के तुमकूरुमण्डलस्य सम्पिगेग्रामे जन ...

मञ्जेश्वर गोविन्द पै

दक्षिणकन्नडमण्डलस्य मङगलूरुसमीपास्थे मञ्जेश्वरग्रामे कविः गोविन्द पै Govinda Pai १८८३ तमे वर्षे मार्च्-मासस्य २३ तमे दिनाङ्के जन्म प्राप्तवान् । पिता साहुकार् तिम्मप्पय्यः, माता देवकीयम्म च । एतस्य मातृभाषा कोङ्कणि । गोविन्द पै महोदयस्य पठनं मङगल ...

मुद्दणः

मुद्दण” कवेः काव्यनाम अस्ति । वस्तुतः कवेः नाम लक्श्मीनारायणप्पः । उडुपि मण्डलस्य ‘नन्दऴिके’ ग्रामे जन्म अभवत् । पिता पाठाऴि तिम्मप्पय्यः,माता महालक्ष्मम्मा ।माता स्व पुत्रं प्रीय्त्या मुद्दण इति आहुतमेव तस्य काव्य नाम अभवत् । अविभक्त कुटुम्बे प् ...

मुळिय तिम्मप्पय्य

तिम्मप्पय्यः मूलतः दक्षिणकन्नडमण्डलस्य मुलियग्रामे अत्यन्तं निर्धनकुटुम्बे जन्म अभवत् । एतस्य जन्मदिनाङकः १८८८ तमस्य वर्षस्य मार्च्-मासस्य ३ दिनाङ्कः । पिता केशवभट्टः, माता मूकाम्बिका च । अयं संस्कृतं सङ्गीतं च अधीतवान् । किन्तु वृत्त्या कन्नड-अध ...

रन्न

स्वग्रामः इदानीन्तनस्य बागलकोटेमण्डलस्य मुधुवोऴऴ । बागलकोटेमण्डलं कर्णाटकराज्ये अस्ति । क्रि.श ९४९ तमे वर्षे एतस्य जन्म अभवत् । पिता जिनवल्लभेन्द्रः माता अब्बलब्बे,कङकणविक्रेतृणां वंशजाः । रन्नस्य जन्म रमणीयपरिसरे अभवत् ।कर्णाटकस्य दक्षिणभागस्य श ...

राघवाङ्क

कविः राघवाङ्कः Raghavanka हरिहरकवेः पट्टशिष्यः भागिनेयः च । एतं ‘राघवः’ ‘राघव पण्डितः’ इत्यपि आह्वयन्ति ।" उभयकविः कमलरवि,कविशरभ भेरुण्ड” इत्येतानि एतस्य बिरुदानि । राघवाङ्कः १३ शतकस्य कविः ।

शिशुनाळ शरीफ

धारवाडमण्डलस्य सिग्गावि-उपमण्डलस्य शिशुनाऴ -इत्येतस्मिन् ग्रामे १८१९ तमे वर्षे मार्च्-मासस्य ७ दिनाङ्के शिशुनाऴशरीफ स्य Shishunala Sharif जन्म अभवत् । एतस्य पिता इमाम् साहिब, माता हाजुमा । कन्नडस्य मुल्किपरीक्षायाम् उत्तीर्णतायाः प्राप्त्यनन्तरं ...

सर्वज्ञः

सर्वज्ञःSarvagna व्यवहारे चतुरः विवेकी तथा आदर्श: पुरुषश्च आसीत् । सः यथास्तिथिं साक्षात् वदति स्म इति कारणतः मूलस्थानं ग्रामं च त्यक्त्त्वा अटनीयम् अभवत् । एतेन अटनेन सः जीवने बहून् विषयान् ज्ञातवान् । सत्पथे गच्छन् सः सर्वे अस्मदीयाः एव इति भाव ...

हरिहरः

१३ तमस्य शतकस्य कविः हरिहरः क्रान्ति कविः इत्येव प्रसिद्धः । पुरातन कवयः अनुसृत्त्या काव्यस्य हव्यासं त्यक्त्त्वा रगऴे’ एकः काव्य प्रकारः इति काव्य रीतिं काव्य क्षेत्रे योजितवान् । भक्ति पन्थियः एषः कविः विरूपाक्षः एतस्य आरध्य दैवः । ६३- पुरातन च ...

अत्तिमब्बा

क्रि.श.१० शतके चालुक्यचक्रवर्तिना तैलपेन सम्मानिता श्रेष्ठा महिलारत्नम् इति ख्याता ‘दानचिन्तामणिः ’ अस्ति अत्तिमब्बा । तैलपचक्रवर्तिनः महादण्डनायकमल्लय्यस्य पुत्री अत्तिमब्बा । चालुक्यसाम्राज्यस्य चमूपतिः पुन्नम्मय्यः एतस्याः पितृव्यः, सचिवोत्तमः ...

कन्ती

कर्णाटकस्य कन्नडसाहित्यक्षेत्रस्य प्रथमा कवयित्री कन्ती । एषा ११ तमशतकीया जैनसंन्यासिनी इत्यपि ऊहा अस्ति । द्वारसमुद्रस्य बल्लरायस्य आस्थाने विद्यमानस्य कवेः नागचन्द्रस्य समाकालिना आसीत् । बल्लरायस्य राजसभायां मङगललक्ष्मीः इव शोभायमाना वाग्देवी ब ...

विज्जिका

स्वतन्त्रकाव्यं रचितवतीषु कवयित्रीषु विज्जिकायाः अग्रस्थानम् अस्ति । ‘विजयाम्बिका’ इति एतस्याः अपरं नाम अपि आसीत् । विज्जिकायाः कालः कः आसीत् इति निश्चयरूपेण कथनं यद्यपि कष्टाकरं, तथापि विद्वांसः एवं तर्कयन्ति यत् सा अष्टमे शतके आसीत् इति । कर्णा ...

सञ्चिहोन्नम्मा

मैसूरुमण्डले यऴ्न्दूरु इति कश्चन ग्रामः विद्यते । अत्रत्या कवयित्री सञ्चिहोन्नम्मा । मैसूरुसंस्थानस्य राज्ञः चिक्कदेवरायस्य काले एषा पट्टराज्ञ्याः सेविका असीत् । ताम्बूलसज्जीकरणम् एतस्याः कार्यम् आसीत् । अतः एव सा सञ्चिहोन्नम्मा इति प्रसिद्धा जात ...

गुब्बि वीरण्ण

चलच्चित्राणां कालस्य आगमनात् पूर्वं जनानां मनोरञ्जनकेन्द्राणि नाटकानि एव आसन् । कर्णाटके नाटकरङ्गस्य उन्नत्यै असंख्याकाः परिश्रमं कृतवन्तः सन्ति । तादृशेषु महानुभावेषु अत्यन्तं प्रमुखः अस्ति श्रीगुब्बिवीरण्णः। कर्णाटके अत्यन्तं सुपरिचितायाः गुब्ब ...

आर् आर् दिवाकर

आर्.आर् दिवाकरः R Divakar भारताद्यन्तं चिरपरिचिता व्यक्तिः । एतस्य पूर्णं नाम रङगराव् रामचन्द्र दिवाकरः अथवा रं.रा.दिवाकर् । एषः ख्यातः लेखकः, पत्रिकोद्यमी, गान्धिवादी, स्वातन्त्र्ययोद्धा, कर्णाटककस्य एकीकरणस्य नेता, दक्षः राजनीतिज्ञः, निपुणः शास ...

एस् वी रङ्गण्ण

यस्.वि.रङगण्णः । एस्. वी.रङ्गण्णस्य जन्मस्थानं कर्णाटकस्य हासनमण्डलस्य सालगामे ।एषः १८९८ तमे वर्षे डिसेम्बर् मासस्य २४ तमे दिनाङ्के वेङ्कटसुब्बय्यः तथा वेङकटलक्ष्मम्मयोः पुत्ररूपेण जन्म प्राप्तवान् । । रङ्गण्णः१९१९ तमे वर्षे बि.ए पदवीं,१९२१ तमे व ...

एस् सी नन्दीमठ

एस्.सि.नन्दीमठःS C Nandimath । गोकाक-उपमण्डल्स्य नन्दीग्रामे १९०० तमे वर्षे डिसेम्बरमासस्य द्वादशे दिनाङ्के शिवलिङ्गय्य चन्नबसवय्य नन्दीमठवर्यस्य जन्म अभवत्।

के शिवराम कारन्त

शिवराम कारन्तः Kota Shivaram Karanth - सागरतीरभार्गवः, चलन् विश्वकोशः इत्येव ख्यातः कन्नडभाषायाः साहित्यसंस्कृतेः वक्ता कविः कथाग्रन्थकर्ता च ।

के.जी.कुन्दणगारः

उत्तरकर्णाटके कन्नडभाषा अध्ययनार्थं योग्यभाषा इति कथयितृषु कुन्दणगारः अन्यतमः । कन्नडं क्रियात्मकरूपेण, शास्त्रियरूपेण च पाठनस्य मार्गदर्शकः एषः एव । कन्नडाम्बायाः देवालयानां शिखराणां आधारभूमिः कुन्दणगारः एव इति अ. न.कृष्णरायः उक्तवान् अस्ति । बे ...

चन्द्रशेखरशास्त्री

चन्द्रशेखरशास्त्री Chandrashekhar Shastri कविः आसीत् । बळ्ळारी-उपमण्डलस्य होललु ग्रामे १८९४ तमे वर्षे जन्म प्राप्तवान् । एषः वाराणस्यां तथा कोलकातानगरे अध्ययनं कृतवान् । संस्कृते पाण्डित्यं प्राप्तवान् एषः १९२४ तमे वर्षे "व्याकरण तीर्थः” इति पदवी ...

तिरुमले ताताचार्य

तिरुमले ताताचार्य शर्मा ति.ता.शर्मा अथवा टि.टि.शर्मा इति ख्यातः लक्ष्मीकुमारः ताताचार्यः एव तिरुमले ताताचार्यशर्मा। ‘तिरुमले’ इति तस्य वंशस्य नाम । राजगुरुवंशजः ति.ता. शर्मा १८९६ तमे वर्षे कोलारमण्डलस्य चिक्कबळ्ळापुरनगरे जन्म प्राप्तवान् ।पिता श् ...

देवुडु नरसिंहशास्त्री

देवुडु नरसिंहशास्त्रीDevudu Narasimha Shastri देवुडु नरसिंहशास्त्री संस्कृतकन्नडभाषयोः प्रकाण्डपण्डितः आसीत् । तस्य भाषाभिमानः, देशाभिमानः च अपारः आसीत् । कर्णाटकस्य कृते, कन्नडभाषायाः च कृते तेन कृता सेवा अविस्मरणीया अस्ति । महाब्राह्मण, महाक्षत ...

वि सीतारामय्य

वि.सीतारामय्यःV Sitaramayya। वि.सी. इत्येव प्रख्यातः वि.सीतारामय्यः अनुशासनसंयमयोः निमित्तं प्रसिद्धः कन्नडस्य ज्येष्ठः विद्वान् । एतस्य जन्मस्थानं बेङ्गळूरुग्रामान्तरमण्डलस्य,देवनहळ्ळी-उपमण्डलयस्य बूदिनगेरे ग्रामे १८९९ तमे वर्षे द्वितीयदिनाङ्के ...

शं.बा.जोशी

शं.बा. जोशि S B Joshi १८९६ तमे वर्षे जनवरिमासस्य चतुर्थदिनाङ्के बेळगावीमण्डलस्य गुर्लहोसुरु ग्रामे जन्म प्राप्तवान् । तस्य पूर्णं नाम "शङ्कर बालदीक्षित जोशि”। बाल्ये एव तस्य मातापित्रोः वियोगः जातः । कन्नडसाहित्यलोके सः शम्बा इत्येव प्रसिद्धः अस्ति ।

कन्नडसाहित्यपरिषदः अध्यक्षाः

कन्नडभाषायाः साहित्यप्रक्रियाः प्रचालयितुं क्रि.श. १९१५तमवर्षे कन्नडसाहित्यपरिषत् इति सङ्घटनं प्रतिष्ठापितम् । एषा परिषत् नवति संवत्सराणि अतिक्रम्य शतमानोत्सवस्य पथि अस्ति । एतावति काले २३ अध्यक्षाः अभवन् २४तमः अधिकारे स्थितः अस्ति । अध्यक्षावली ...

कान्तराज अरस

कान्तराज अरसः kaantaraaja Aras कन्नडसाहित्यपरिषदः अध्यक्षः। अस्य अधिकारकालंशे सम्भूतानि कन्नडसाहित्यसम्मेलनानि षष्टसाहित्यसम्मेलनम् - होसकोटे - क्रि.श. १९२०तमवर्षे । अध्यक्षः - रोद्ध श्रीनिवासरायः । सप्तमसाहित्यसम्मेलनम् - चिक्कमगळूरु - क्रि.श. १ ...

नञ्जुण्डुय्य

१. क्रि.श. १९१५तमवर्षस्य मे मासस्य ३तः ६ बेङ्गळूरुनगरम् । अध्यक्षः - एच्.वि.नञ्जुण्डय्यः २. क्रि.श. १९१६तमवर्षस्य मे मासस्य ६तः ८ बेङ्गळूरुनगरम् । अध्यक्षः - एच्.वि.नञ्जुण्डय्यः । ३. क्रि.श. १९१७तमवर्षस्य जून् मासस्य ८तः १० मैसूरुनगरम् । अध्यक्षः ...

कीलोत्पाटिवानरस्य कथा

कीलोत्पाटिवानरस्य कथा पञ्चतन्त्रस्य मित्रभेदाख्ये तत्रे प्रप्रथमा कथा वर्तते। पञ्चतन्त्रस्य कथायाः अनुसारम् एतां कथां करकटाख्यः शृगालः स्वस्य भ्रातरं दमनकं कथयति। एतस्यां कथायां वानरस्य मृत्योः कारणं मुख्यांशः वर्तते।

गोमायुदुन्दुभिकथा

गोमायुदुन्दुभिकथा पञ्चतन्त्रस्य मित्रभेदतन्त्रस्य द्वितीया कथा वर्तते। पञ्चतन्त्रस्य कथानुसारं दमनकाख्यः शृगालः स्वस्य स्वामिनं पिङ्गलक-नामकं सिंहम् एतां कथां कथयति। दुन्दुभेः गोमायु-नामकस्य शृगालस्य मिथ्याभयम् एतस्याः कथायाः मुख्यांशः वर्तते।

दन्तिलगोरम्भकथा

दिन्तिलगोरम्भकथा पञ्चतन्त्रस्य मित्रभेदतन्त्रस्य तृतीया कथा वर्तते। पञ्चतन्त्रस्य कथानुसारं दमनकाख्यः शृगालः सञ्जीवकाख्यं वृषभम् एतां कथां कथयति। दिन्तिलनामकस्य वणिजः सम्मानः एकस्य निम्नराजकर्मकरस्य आपमानेन गच्छति, ततश्च तस्य कर्मकरस्य प्रसन्ने स ...

दर्शनेषु प्रमाणानि

सर्वम् एतत् दर्शनशास्त्रप्रमाणं सङगृह्य नारायणभट्टपादाः एवम् उक्तवन्तः - प्रत्यक्षमनुमानञ्च शाब्दञ्चोपमितिस्तथा । अर्थापत्तिरभावश्च षट्प्रमाणानि मादृशाम् ॥ चार्वाकास्तावदेकं द्वितयमपि पुनबौद्धवैशेषिकौ द्वौ भासर्वज्ञ्श्व साङ्ख्यास्त्रितयमुदयनाद्या ...

वेदान्तः

वेदान्तदर्शनम् अथवा उत्तरमीमांसा मुख्यतः उपनिषदां तत्त्वज्ञानं प्रतिपादयति । जगत् प्रतिक्षणं परिवर्तनशीलम् अस्ति । तस्य आधारभूतं यथार्थतत्त्वं ब्रह्मास्ति । ब्रह्म अखण्डम् एकरसम् अद्वैतं च वर्तते । प्रत्येकस्य प्राणिनः अन्तरात्मनि तस्य निवासोऽस्त ...

उदयनाचार्यः

श्रीउदयनाचार्यो न्यायवैशेषिकविभूतिभूतः सन्नेको महान् ज्ञानवान् विद्वानासीत् । अयञ्च परमदार्शनिकः श्रीउदयनस्तत्तद्देशवासिभिर्दार्शनिकै विद्वद्भिविभिन्ननामभिर्व्याह्रियमाणो व्यवह्रियमाणश्चासीत् । तथाहि - यथा-क्वचिद् उदयनः, क्वचिद् उदयाकरः, क्वचिद् ...

चार्वाकदर्शनम्

चार्वाकदर्शनं किञ्चन विभिन्नं दर्शनम् अस्ति । बृहस्पतिः एव जनान् मोहयितुं प्रियकरैः वचनैः चार्वाकमतम् उपदिष्टवान् इति श्रूयते । चार्वाकदर्शनस्य मूलग्रन्थः इदानीं न उपलभ्यते । चार्वाकदर्शनं धर्माधर्मादीनां, पापपुण्यादीनाम् आत्मादीनां वा अस्तित्वं ...

अत्रिस्मृतिः

अत्रिमुनिः प्रजापतेः ब्रह्मणो नेत्रादुत्पन्न आसीदिति पुराणे वर्णितमस्ति । मानवसमाजे तेन प्रणीता स्मृतिः संहिताऽऽकारेण क्षुद्रतरापि भृशं प्रसिद्धा वर्त्तते । मानवसमाजे क्रियमाणानां दैनन्दिनधार्मिककृत्यानां सारः तेन स्पष्टतया निरूपितोऽस्त । श्रुत्य ...

आपस्तम्बस्मृतिः

आपस्तम्बस्मृतिः मनुस्मृतुरिव नैव बृहत्तरा भवति । अस्यां स्मृतौ विशेषत्वम्-मानवानां विविधपापकर्मणाम् आशयानुसारेण प्रायश्चित्तव्यवस्था विधीयते । यदि कश्चिज्जनः अज्ञानवशतः किञ्चित् पापम् आचरति, तस्य प्रायश्चित्तं कीदृशं भवेत्, यदि वा गोहत्या भवति, त ...

औशनसस्मृतिः

औशनसः शुक्रस्य पुत्रो भृगुवंशीय ऋषिरासीत् । औशनसस्मृतौ शिष्टाचारशिक्षाया महत्त्वं प्रमुखतां मजते । विशेषतो ब्रह्मचारिणां जीवने शिष्टाचारशिक्षायाः प्रयोजन मधिकतयाऽस्तीति तेन भणितम् क्स्मै कीदृशः शिष्टाचारो दर्शयितव्यः, तस्य वर्णना सुष्टु विहितास्त ...

कात्यायनस्मृतिः

अयं कात्यायनो नामाष्टाध्यायीवार्त्तिककारो मुनित्रयीमध्ये परिगण्यते । अनेन रचितेयं स्मृतिः विशेषतः श्राद्धाग्निहोत्रनवान्नयक्षेषु महत्त्वं आरोपयन्ती भाति । कात्यायन-स्मृति स्तावदेकोनत्रिंशत्खण्डैर्विभज्यते । तत्राग्निहोत्रविधानस्य विशेषव्याख्याऽत् ...

काश्यपस्मृतिः

काश्यपस्मृतौ विशेषरुपेण प्रायश्चित्तव्यवस्थाया विस्तृता चर्च्चा विहितास्ति । यद्यपि गृहस्थाश्रमस्य कापि व्यवस्था वर्त्तते, सा स्वल्पतरैवास्ति । मनुष्यादि-प्राणिनां विनाशेन पापस्य परिमाणे यथा तारतम्यं परिलक्ष्यते, तथा परिणामानुसारेणापि प्रायश्चित् ...

गौतमस्मृतिः

न्यायदर्शनस्य प्रणेतृत्वेन गौतममहर्षः प्रख्यातिः भारतीयदर्शनक्षेत्रे सर्वैः शास्त्रविदभिः सम्यगवगम्यते । अस्य महर्षिगौतमस्य धर्मशास्त्रप्रणयनक्षेत्रेऽपि दानमतुलनीयमिति ज्ञायते । गौतमस्मृतिस्तु त्रेतायुगीया गद्येन रचिता वर्त्तते । धर्माधर्मनिर्णयक ...

दक्षस्मृतिः

अयं दक्षः प्रजापतिब्रह्मणो दशसु पुत्रेषु मुख्यस्तथा तस्य दणिणाङ्गुष्ठजातो वभूवेति पौरणिकी वार्त्ताऽस्ति मानवसमाजेऽसौ दक्षः पितृप्रधानकुलस्य मुख्य आसीत् । दक्षस्य सकलाः कन्याः सप्तविंसतिनक्षत्ररुपेण गगने चिरं शोभामानाः सन्तीति पौराणिकी वाक् । तेन ...

देवलस्मृतिः

महर्षिः देवलः प्राचीनधर्मशास्त्रकारेषु अन्यतमः । पुराणेषु अस्य विचारः संक्षेपरूपेण प्राप्यते । अयम् ऋग्वेदमन्त्रद्रष्टा अपि । ऋग्वेदस्य ९ पवमानमण्डले अनेन रचिताः सूक्तयः दृश्यन्ते । अयं महान् तपस्वी, योगाचार्यश्च । नाम्ना मे देवलः पुत्रो योगाचार् ...

नारदस्मृतिः

द्वितीये तृतीये वा शतके प्रणीता नारदस्मृतिः पुरातनेषु स्मृतिग्रन्थेषु अन्यतमा अस्ति । सामान्यतः स्मृतिग्रन्थाः आचार-व्यवहार-प्रायश्चित्तादीन् विषयान् बोधयन्ति । नारदस्मृतिः विशेषतया व्यवहारविषयमेव बोधयति । अस्मिन् आचारविषये, अपराधव्यवहारविषये, न् ...

नारायणस्मृतिः

नारायणस्मृतिः प्रमुखस्मृतिषु अन्यतमा । नैमिषारण्यं पुण्यक्षेत्रमित्येव प्रसिद्धं वर्तते । अत्र ब्रह्मवादिनः ऋषयः महर्षयश्च स्वाध्यायसत्सङ्गकथालापादिकं कुर्वन्ति स्म । अत एव इदं क्षेत्रं ’ज्ञानसत्रम् ’ इत्यपि प्रसिद्धं वर्तते ।

पाराशरस्मृतिः

पराशरमुनिर्भगवतो बादरायणव्यासदेवस्य पिताऽऽसीत् । असौ श्रीशङ्कराचार्यपरम्पराक्रमेण पीठाधीशस्तपोनिष्ठः स्मृतिशास्त्रस्य च प्रणेताऽऽसीत् । तत्प्रणीतं स्मृतिशास्त्रं कलिकालस्य कृतेऽत्यन्तमुपयोगितामावहति । पराशर मुखनिः सृतोऽयं श्लोकः- कृते तु मानवो धर ...

पुलस्त्यस्मृतिः

पुलस्तिः ब्रह्मणो मानससन्तान इति पौराणिकी कथा वर्णितास्ति । पुलस्तेः अपत्यं पुमान् पुलस्त्यो भवति । असौ पुलस्त्यः स्मृतिशास्त्रं लिखित्वा समाजस्य भूयांसमुपकार विहितवान् । तद्रचितायां स्मृतावस्यां संक्षेपतः धर्मशास्त्रस्य सारो वर्णितो दृश्यते । प् ...

बौधायनस्मृतिः

बौधायनस्मृतौ संक्षेपतश्चतुर्णां बर्णानाम् आचार-व्यवहार-प्रायश्चित्तविधीनां सारः समुपलभ्यते । शिष्टधर्मर्विधौ शिष्टानां जनानामभिमतं शास्त्रीयमेवास्ति । तत् कथं समाजे सर्वैः स्वीक्रियेत, तस्य वर्णना स्मृतावस्याम् अत्यन्तं हृद्या भवति । शिष्टाः खलु ...

यमस्मृतिः

यमस्मृतिराकारेण लघीयस्यपि विचारेण महत्तरेति मन्यामहे । स्मृतावस्यां प्रायश्चितविधिरतीव सुस्पष्टः साधीयांश्चास्ति । अत्र पञ्चगव्यनिर्माणविधेर्यथा वैशिष्ट्यमस्ति, तदन्यत्र कस्याञ्चनापि स्मृतौ न कदापि दृश्यते । यमेन लिखितम्- श्वेतवर्णाया धेनोर्मूत्र ...